Spelletjes spelen met je baby is een van de leukste dingen die er is. Het is niet alleen gezellig en bevordert een goede band tussen jou en je kleine, maar het draagt ook bij aan de ontwikkeling van je kind. Genoeg redenen dus om leuke baby spelletjes te doen! Dit artikel biedt een overzicht van de leukste spelletjes voor jou en je baby van 0 tot 12 maanden oud, met speciale aandacht voor het klassieke spel kiekeboe en wanneer baby's dit spelletje doorgaans beginnen te begrijpen en te waarderen.
Wat zijn Baby Spelletjes?
Baby spelletjes zijn spelletjes en activiteiten die je kunt doen met je baby van 0 tot 1 jaar. Deze spelletjes zijn nog niet ingewikkeld, maar helpen je kind zich op verschillende gebieden verder te ontwikkelen. In de eerste weken is het nog niet mogelijk om echt spelletjes te spelen, omdat de hersenen en motorische vaardigheden van de baby nog volop in ontwikkeling zijn. Het is belangrijk om niet te verwachten dat een baby een spel meteen snapt, leuk vindt of kan; probeer het op een later moment opnieuw.
Waarom Spelletjes Spelen met je Baby?
Spelen met je baby is om verschillende redenen leuk en nuttig. Het helpt je kindje bij:
- De ontwikkeling van de hersenen: Door spelletjes leert je baby veel nieuwe dingen, doet nieuwe ervaringen op en legt nieuwe verbanden. Herhaling helpt je baby patronen ontdekken en herkennen.
- De motorische ontwikkeling: Veel baby spelletjes en activiteiten vereisen lichamelijke inspanning, wat bijdraagt aan de motorische ontwikkeling, zoals omrollen, grijpen, klappen en de fijne motoriek (bijvoorbeeld de pincetgreep).
- De sociaal-emotionele ontwikkeling: Hoewel delen nog niet aan de orde is, zorgt samen spelen voor een goede band en legt het een basis voor toekomstige sociale interacties.
- De taal- en spraakontwikkeling: Activiteiten zoals het maken van klanken, geluiden, melodieën, voorlezen en samen liedjes zingen, moedigen de taalontwikkeling van je baby aan.
- Ontspanning: Spelletjes spelen werkt ontspannend, zowel voor je kindje als voor jou.
Veiligheid Voorop
Zorg tijdens alle activiteiten altijd voor een veilige omgeving. Dwing je baby niet om iets te doen wat hij of zij niet wil of nog niet kan. Ontwikkeling verloopt op een eigen manier en in een eigen tempo. Maak je je zorgen over de ontwikkeling van je baby? Neem dan contact op met het consultatiebureau of de huisarts.
Baby Spelletjes per Maand
Hieronder staan verschillende baby spelletjes onderverdeeld naar de leeftijd van je baby. Houd er rekening mee dat dit richtlijnen zijn; de ontwikkeling en interesses van je eigen kind staan altijd voorop.
Baby Spelletjes Maand 0-1
Oogappel (0 maanden)
In de eerste maand kan je baby nog niet goed zien; de ogen zijn nog niet volledig ontwikkeld. Je baby ziet scherp op ongeveer 20 tot 30 cm afstand. Je kunt de oogspieren en het zicht trainen door je baby jou te laten volgen met de ogen. Houd je gezicht dicht bij het hoofd van je baby (op 20-30 cm afstand) en beweeg langzaam heen en weer. Je baby zal proberen je gezicht goed in de gaten te houden en je te volgen. Dit kan eindeloos samen geoefend worden.
Goed voor: ontwikkeling zicht en oogspieren.
Knuffelkont (0-1 maand)
De eerste weken moeten jullie nog erg aan elkaar wennen. Huid-op-huidcontact is belangrijk voor een goede band tussen jou en je baby, en ook met je partner. Neem regelmatig de tijd voor dit spelletje: knuffel elkaar uitgebreid en geniet van de zachte babyhuid.
Goed voor: hechting, veilig en vertrouwd gevoel.
Rondleiding door het huis (1 maand)
Je baby geniet van jouw aanwezigheid en aandacht. Neem je kind op je arm en geef een rondleiding door jullie huis, ga door alle kamers, loop door de tuin of sta voor het raam. Vertel wat er te zien is. Je baby kan nog niet alles goed zien, maar luisteren naar je stem maakt hem rustig.
Goed voor: hechting.
Baby Spelletjes Maand 1-2
Gekke bekken trekken (1 maand)
Onderzoek wat je kleine vrolijk maakt: trek gekke bekken en maak rare geluiden. Pak verschillende knuffels en beweeg ze vrolijk heen en weer, of schud met de rammelaar. Zodra de ogen gaan stralen en de tandeloze lach tevoorschijn komt, weet je dat je goed zit.
Goed voor: hechting, ontwikkeling zicht, ontwikkeling gehoor.
De baby-spa (1 maand)
Geef je kleine een babymassage voor ontspanning en om je kind goed te leren kennen. Zorg voor een warme omgeving met weinig prikkels. Sluit de massage af met een plons in bad of onder de douche. Het warme water zorgt voor extra ontspanning en spoelt de olie af.
Goed voor: hechting, ontspanning, zintuigen.
Ik zie, ik zie, wat jij nu ook ziet! (1 maand)
Teken gezichtjes op je vingers of gebruik vingerpoppetjes. Breng je vingers langzaam in het zicht van je kind en praat erbij. Wacht tot je baby reageert. Je baby kan de poppetjes waarschijnlijk nog niet goed volgen, maar vindt ze interessant.
Goed voor: ontwikkeling zicht.
Baby Spelletjes Maand 2-3
Spetter, Pieter, Pater, lekker in het water (2-3 maanden)
Babyzwemmen is een ontspannende activiteit die herinnert aan de baarmoeder. Het is goed voor de motorische ontwikkeling en gezellig. Wacht met zwemmen tot je baby 2 tot 3 maanden oud is.
Goed voor: motorische ontwikkeling, band met jou.
Er was eens… een vorm! (2 maanden)
Kies boekjes met veel kleurrijke plaatjes, foto's of vormen. Vertel je baby wat er te zien is, wijs alles aan en voel samen aan het boek. Dit helpt bij de taalontwikkeling en het ontdekken met alle zintuigen.
Goed voor: taalontwikkeling, ontwikkeling zicht.
Liedjes zingen (2 maanden)
Jouw stem en muziek maken je baby rustig. Je hoeft geen goede zanger te zijn; neuriën van verschillende tonen vindt je kleine al heerlijk. Jouw gezang helpt bij de taal- en spraakontwikkeling en leert je kind verschillende toonhoogtes en ritmes kennen.
Goed voor: taal- en spraakontwikkeling, gehoor, ritmegevoel.
Baby Spelletjes Maand 3-4
Het ongewone gewone ontdekken (3 maanden)
Sta tijdens dagelijkse wandelingen langer stil, zodat je baby de omgeving rustig in zich op kan nemen. Beschrijf wat je ziet, hoort en voelt. Je kunt ook mooie blaadjes of takjes aan een draadje binden als mobiel boven de kinderwagen.
Goed voor: ontwikkeling zintuigen (zicht, tast, gehoor, reuk).
Uit de (kleding)kast (3 maanden)
Laat je baby verschillende stoffen voelen van je oude kledingstukken. Wrijf bijvoorbeeld een zijden rok of zachte trui langs de buik en wang van je baby. Vermijd kledingstukken met kleine kraaltjes of pailletten.
Goed voor: oog-handcoördinatie, tastgevoel, zintuigen, fijne motoriek.
Komt een muisje aangelopen (3 maanden)
Loop met je vingers over het lijf van je baby terwijl je dit rijmpje zegt. Begin bij de handen en eindig in de nek, waar je zacht kietelt. Wissel eens af van 'looproute'. Dit spelletje kan ook helpen om je kind af te leiden tijdens het verschonen.
Goed voor: tast, bewustzijn van lijfje, oorzaak en gevolg.
Baby Spelletjes Maand 4-5
Sleeën zonder sneeuw (4 maanden)
Leg je baby op de buik op een groot stuk karton of een kleed en beweeg het rustig naar voor en naar achter. Dit is een goede voorbereiding op kruipen en geeft een idee van ruimte. Beweeg niet te snel om schrikmomenten te voorkomen.
Goed voor: grove motoriek, ruimtelijk inzicht, bewegen/evenwicht.
Let’s roll, baby (4 maanden)
Leg een speeltje naast het hoofd van je baby, net te ver om te pakken. Je baby zal proberen het te pakken en rolt misschien naar het speeltje toe. Je kunt helpen door het onderlijf voorzichtig de goede richting op te draaien.
Goed voor: grove motoriek, ruimtelijk inzicht.
Geurenfeest (4 maanden)
Verzamel verschillende geuren (bijvoorbeeld banaan, citroen, sinaasappel, vanille) en laat je baby ze een voor een ruiken. Dit is een geweldige, nieuwe ervaring. Let op de reactie van je baby; de reuk is nog volop in ontwikkeling.
Goed voor: reuk.
Baby Spelletjes Maand 5-6
Kiekeboe: actie reactie (5 maanden)
Je baby leert steeds beter dat een actie een gevolg heeft. Verstop je buiten het zicht van je kleine en kom plotseling tevoorschijn met een blij of verbaasd gezicht. Je kunt verschillende gezichtsuitdrukkingen laten zien en van verstopplek wisselen. Ook kun je een doek over het gezicht van je baby leggen en deze er zelf af trekken.
Goed voor: oorzaak en gevolg, verbanden leggen.
Geluidshow (5 maanden)
Laat verschillende geluiden horen en laat zien wat het geluid maakt. Verzamel voorwerpen zoals een rammelaar, een piepje of een krakend papiertje. Laat de geluiden een voor een horen terwijl je laat zien welk voorwerp het geluid maakt. Leg het voorwerp daarna in de handen van je baby en maak samen het geluid.
Goed voor: oorzaak en gevolg, gehoor.
Tour de baby (5 maanden)
Leg je baby op de rug. Pak de enkels vast en maak langzaam draaiende bewegingen met de benen, breng de knieën naar de borst en strek ze daarna uit. Wissel van ritme. Deze bewegingen versterken de benen en buikspieren.
Goed voor: grove motoriek, kracht.
Baby Spelletjes Maand 7-9
In deze fase maakt je baby grote sprongen. Veel baby's leren zelfstandig zitten, waardoor hun speelwereld groter wordt. Sommige kinderen beginnen zelfs al te tijgeren of kruipen. De nieuwsgierigheid groeit en alles wat nieuw en leuk is, wil je baby ontdekken.
Wat kan je baby in deze fase?
De verschillen tussen baby's kunnen groot zijn. Sommige baby's genieten van het om zich heen kijken, terwijl anderen al ‘op jacht gaan’ naar nieuwe belevenissen. Qua fijne motoriek leert je baby beter grijpen en loslaten, vaak op onverwachte momenten. De sociaal-emotionele ontwikkeling gaat ook hard; je baby wordt zelfstandiger, kent het verschil tussen bekend en onbekend en kan emoties duidelijker tonen. Ook wordt er veel gebrabbeld, soms hoor je al de eerste ‘mama!’.
Steeds meer eigen initiatief van je baby om te spelen
Je baby weet nu hoe hij je aandacht kan trekken. De zogenaamde eenkennigheidfase begint, waarbij jij de meest speciale persoon bent. Je baby verleidt je steeds meer om met hem te spelen, in plaats van dat jij het initiatief moet nemen. Om je kleine te helpen de eenkennigheid te hanteren, kun je 'kiekeboe'-spelletjes doen of verstoppertje spelen. Zo leert je baby dat je soms even uit het zicht bent, maar altijd weer terugkomt.
Zo creëer je een veilige spelomgeving
Een veilige spelomgeving is een plek waar je baby ongestoord kan opgaan in zijn spel. De box kan een fijne afgeschermde ruimte zijn die hem de mogelijkheid geeft in de 'spelflow' te komen. Het wordt niet steeds in een andere houding gezet door een ouder en materialen worden niet afgepakt door een ander kind. De box geeft ook een grens aan je baby.
Het effect van (te) veel speelgoed aanbieden
Wanneer je veel speelmaterialen aanbiedt, is vaak de spelduur korter. Kinderen pakken alles even op en ontdekken het materiaal minimaal. Met minder, op het kind afgestemd, materiaal zullen ze langer en gevarieerder spelen.
Speeltips om de taalontwikkeling te stimuleren
Stimuleer de taalontwikkeling door de hele dag door. Samen zingen blijft waardevol; je kleine zal steeds meer ritmes en woorden herkennen. Tijdens het lezen van een boekje kun je vertellen waar de plaatjes over gaan en dit koppelen aan de 'echte' wereld. Vertel wat je ziet tijdens het wandelen of fietsen en maak gebruik van de interesse van je baby.
Je baby ontdekt nieuwe mogelijkheden in zijn spel
Je baby vindt het prachtig dat hij zichzelf kan voortbewegen en gaat graag achter bewegend speelgoed aan, zoals een bal of speelgoed op wieltjes. Details worden ook interessant, zoals bekertjes die in elkaar passen of doosjes die open en dicht gaan.
Spel- en Speelgoedtips van 7 tot 9 maanden
Dit vindt je baby leuk om te doen:
- Geluid maken: Materialen tegen elkaar aan slaan om verschillende geluiden te ontdekken.
- Iets ergens instoppen en er weer uit halen: Keer op keer, bijvoorbeeld met blokken, ballen of wasknijpers.
- Samen voor de spiegel staan: Je baby zal zichzelf bewonderen. Met scheerschuim op de spiegel maak je een eenvoudig 'kiekeboe' spel.
- 'Kiekeboe' in allerlei vormen en verstopspelletjes: Nu je baby goed weet dat een actie een gevolg heeft, vindt hij het vaak leuk als er iets onverwachts gebeurt.
- Waar gaat dat naartoe?: De bal wordt interessant omdat hij wegrolt als je hem duwt.
- Bellenblazen: Je baby kijkt zijn ogen uit en traint zijn fijne motoriek door naar de bellen te graaien.
- Paardje in galop: Op schoot zitten en paardje in galop spelen met liedjes en wiebelen.
Dit vindt je baby leuk om mee te spelen:
- Blokken(doos)
- Sensorisch speelgoed (samengestelde vormen, ballen of blokken)
- Boekjes of rammelaars met een spiegeltje erin
- Speelgoed dat kan rollen (bal, trein, auto, trek-eend)
- Kartonnen boekjes met kleurige plaatjes en geluidjes
- Activiteitenboek: een boxkleed met verrassingen
Wanneer Begint een Baby Kiekeboe te Spelen?
Het spel kiekeboe is nauw verbonden met het concept van objectpermanentie, het besef dat iets of iemand blijft bestaan, ook al is het uit het zicht. Ontwikkelingspsychologen, waaronder de Zwitserse psycholoog Jean Piaget, veronderstellen dat dit vermogen bij baby's zich meestal rond de leeftijd van ongeveer zes maanden ontwikkelt. Voor deze leeftijd verdwijnt iets uit het zicht, en dus ook uit het bewustzijn van de baby.
Rond de leeftijd van zes maanden beginnen baby's te begrijpen dat jij er nog bent, ook al verberg je je gezicht. Dit maakt het spel kiekeboe fascinerend en grappig voor hen. De reactie van het plotseling weer verschijnen wordt vaak beloond met lachen en enthousiasme. Dit spelletje helpt de baby dus niet alleen bij het begrijpen van objectpermanentie, maar stimuleert ook de sociale interactie en emotionele band met de verzorger.
Een voorbeeld uit de praktijk illustreert dit: "Mijn baby van 10 maanden komt aan getijgerd wanneer ik vraag waar hij is. Hij stopt dan bij de hoek van de bank en rijkt zich dan naar voren om zijn lachende gezichtje te laten zien. Dan verstopt hij zich weer achter de bank om binnen 1 a 2 seconden weer naar voren te reiken en zijn lachende gezichtje weer te laten zien. Dit kan hij zo'n 5x achter elkaar volhouden met de grootste lol terwijl ik dan steeds weer blijf zeggen: 'Oh! Waar ben je nou?!' 'Aaah! Daar ben je!' Is dit nu erg vroeg dat hij zichzelf dus al kan verstoppen en het ook echt lijkt te snappen?" Dit gedrag, waarbij de baby actief deelneemt aan het spel, zichzelf verstopt en weer tevoorschijn komt, wijst erop dat hij het concept van kiekeboe goed heeft begrepen en er veel plezier aan beleeft, wat inderdaad aan de vroege kant kan zijn, maar zeker niet onmogelijk rond deze leeftijd.