Bij het overwegen van een abortus is het belangrijk om goed geïnformeerd te zijn over de beschikbare opties, procedures en ondersteuning. U kunt terecht bij uw huisarts, een abortuskliniek of een keuzehulporganisatie als u overweegt uw zwangerschap af te breken.
Hulp bij het nemen van een beslissing
Als u twijfelt over het maken van de keuze voor een abortus, of meer informatie wenst over andere mogelijkheden bij een onbedoelde zwangerschap, kunt u hulp krijgen bij het nemen van een beslissing. In heel Nederland zijn keuzehulporganisaties beschikbaar waar u met uw vragen terecht kunt. Dit kan ook online. Bij abortusklinieken kunt u altijd terecht, zelfs zonder een verwijzing van een arts. U kunt zelf direct contact opnemen met een abortuskliniek.
Medische abortus en de rol van de huisarts
In het geval van een medisch probleem rond uw zwangerschap, of tot 9 weken zwangerschap, kunt u sinds 1 januari 2025 ook terecht bij uw huisarts voor een abortus. De huisarts kan dan medicijnen voorschrijven die de zwangerschap afbreken, de zogenaamde abortuspil. Het is echter niet gegarandeerd dat alle huisartsen deze zorg aanbieden; zij kiezen hier zelf voor.
Verwerking na abortus
Mogelijk heeft u na de abortus behoefte aan hulp bij het verwerken van de ingreep. Deze hulp is gratis en kan ook online worden aangeboden. Organisaties zoals Fiom bieden een landelijk netwerk van gespecialiseerde hulpverleners waar u naartoe verwezen kunt worden voor een gratis keuzehulpgesprek in uw buurt.
Kosten van abortus
Voor personen die wonen of werken in Nederland is de abortusbehandeling kosteloos. Echter, als u geen geldige verblijfspapieren heeft of tijdelijk in Nederland verblijft, bijvoorbeeld als buitenlandse student of arbeidsmigrant, moet u de behandeling waarschijnlijk zelf betalen. De abortusklinieken kunnen u hierover specifieke informatie verstrekken. Uitzondering hierop is wanneer u onder de Wet langdurige zorg valt; in dat geval is abortus voor u gratis.
Bedenktijd en planning
Een abortus mag wettelijk worden uitgevoerd tot het moment dat de vrucht buiten het lichaam van de moeder levensvatbaar is. Sinds 2023 geldt er een flexibele bedenktijd bij abortus. Dit betekent dat u in overleg met de arts bepaalt hoeveel bedenktijd u nodig heeft om tot een weloverwogen en eigen beslissing te komen. Het is belangrijk om rekening te houden met het feit dat directe behandeling niet altijd mogelijk is. In dergelijke gevallen zal de kliniek of uw huisarts u vragen een aparte afspraak voor de behandeling te maken.
Methoden van zwangerschapsafbreking
Er zijn verschillende methoden beschikbaar om een zwangerschap te beëindigen, afhankelijk van de duur van de zwangerschap:
Abortuspil (tot 9 weken zwangerschap)
Tot 9 weken zwangerschap kunt u kiezen voor de abortuspil. Deze behandeling bestaat uit twee medicijnen. Het eerste medicijn wordt in de kliniek of bij de huisarts toegediend, en het tweede medicijn volgt één tot drie dagen later.
Vacuümaspiratie (tot 13 weken zwangerschap)
De vacuümaspiratie, ook wel zuigcurettage genoemd, is mogelijk tot 13 weken zwangerschap. Deze procedure vindt plaats in de kliniek onder lokale verdoving. In de meeste gevallen is het ook mogelijk om deze behandeling met een 'roesje' (sedatie) te ondergaan.
Instrumentele verwijdering (vanaf 13 weken zwangerschap)
Vanaf 13 weken zwangerschap wordt de vrucht verwijderd met instrumenten, waarna de baarmoeder verder wordt schoongemaakt. Ook bij deze methode kunt u kiezen tussen lokale verdoving of sedatie. Sommige klinieken bieden de mogelijkheid om deze behandeling onder narcose te laten plaatsvinden.
Gedetailleerde informatie over de verschillende mogelijkheden is te vinden op de website van het Nederlands Genootschap van Abortusartsen.
Overtijdbehandeling versus abortus
Er is geen fundamenteel verschil tussen een abortus en een overtijdbehandeling, behalve de duur van de zwangerschap. Een overtijdbehandeling wordt toegepast tot 16 dagen 'over tijd', gerekend vanaf de dag dat de menstruatie had moeten beginnen. Na deze periode wordt gesproken van een abortus. De behandeling zelf verschilt echter niet. Voor een zwangerschap die tot 16 dagen overtijd is, gelden dezelfde keuzemogelijkheden als bij een abortus tot 9 weken.
Echo-onderzoek
Voor een zwangerschapsafbreking in de meeste abortusklinieken is het noodzakelijk dat de zwangerschap zichtbaar is op een echo-onderzoek. Dit kan ertoe leiden dat u 'te vroeg' bent voor een directe behandeling.
Begeleiding en ondersteuning
Meestal is het toegestaan om iemand mee te nemen naar de afspraak, maar dit kan variëren per kliniek of huisarts. Informeer hiernaar bij het maken van de afspraak; het kan prettig zijn om iemand bij u te hebben voor ondersteuning. Indien u niemand uit uw directe omgeving kunt meenemen, zijn er in steden met abortusklinieken abortusbuddies beschikbaar. Zij gaan met u mee naar de afspraak.
Anonieme behandeling en privacy
Bij een abortuskliniek kunt u anoniem worden behandeld. In een ziekenhuis gelden andere regels; hiervoor is vaak een verwijzing nodig en de kosten worden vergoed door uw zorgverzekeraar. De kosten zijn dan zichtbaar op het overzicht van uw zorgverzekeraar. Bij de huisarts bent u niet anoniem, maar de kosten worden vergoed vanuit subsidie en zijn niet zichtbaar bij de zorgverzekeraar. Alle artsen en verpleegkundigen hebben een strikte geheimhoudingsplicht en mogen zonder uw toestemming geen informatie delen over uw situatie of abortus.
Specifieke regels voor minderjarigen
Voor jongeren onder de 12 jaar gelden specifieke regels. Zij kunnen altijd terecht bij een abortuskliniek. Ziekenhuizen hebben eveneens een vergunning om abortussen uit te voeren.