Miskraam: Oorzaken, Symptomen en Herstel

Een miskraam is het verlies van een vrucht in de eerste periode van de zwangerschap. In de eerste maanden van de zwangerschap ontwikkelt het vruchtje zich en nestelt het zich in de baarmoederwand. Helaas gaat dit niet altijd goed. Dan is de vrucht niet levensvatbaar en spreken we van een miskraam of een spontane abortus. In 95% van de gevallen gaat het bij een miskraam om een aanlegstoornis van de vrucht, wat betekent dat de vrucht niet levensvatbaar is. De natuurlijke oplossing hiervoor is om de vrucht af te stoten. Vaak heeft de vrucht een afwijking in de chromosomen, maar dit is meestal niet erfelijk. U kunt een miskraam niet zelf veroorzaken; een miskraam ontstaat niet door een val of lichamelijke inspanning. Activiteiten zoals vrijen, fietsen, paardrijden of motorrijden kunnen geen miskraam veroorzaken.

Een van de eerste verschijnselen van een miskraam is vaak vaginaal bloedverlies. Er wordt dan gesproken over een dreigende miskraam. Toch hoeft bloedverlies niet altijd te betekenen dat de zwangerschap eindigt in een miskraam. In de helft van de gevallen blijkt het bloedverlies namelijk een andere oorzaak te hebben. Als de miskraam doorzet, krijgt u meestal buikpijn. Meestal is de pijn erger naarmate de zwangerschap langer duurt. Soms stopt een zwangerschap zonder dat u het merkt. Het verloop van een miskraam kan per persoon sterk verschillen.

In het begin kunt u een beetje bloedverlies hebben. Als de miskraam doorzet, verliest u meestal veel, helderrood bloed. De hoeveelheid bloed die u verliest, varieert van een normale menstruatie tot een erg heftige menstruatie. U kunt ook bloedstolsels verliezen; dit zijn helderrode klonten bloed die zo groot als een vuist kunnen zijn. Als de miskraam verder doorzet, krijgt u buikpijn die lijkt op heftige menstruatiepijn. Sommige vrouwen ervaren de pijn als weeën: de pijn komt in golven, houdt enkele minuten aan en gaat dan weer weg. Soms heeft u enkele minuten tot uren buikpijn, die dan weggaat en later weer terugkomt. De oorzaak van de buikpijn zijn de knijpbewegingen die de baarmoeder maakt om alles wat erin zit naar buiten te werken. Wanneer de baarmoeder leeg is, heeft u weer normaal bloedverlies, zoals bij een menstruatie, en sluit de baarmoedermond zich weer.

Oorzaken van een Miskraam

De oorzaak van een vroege miskraam is bijna altijd een stoornis in de aanleg van het vruchtje. Het vruchtje is niet in orde en de natuur vindt als het ware een logische oplossing: het groeit niet verder en wordt afgestoten. Een zwangerschap bestaat uit een vruchtzak en een embryo. Bij een normale zwangerschap ontwikkelt het embryo zich tot een baby. Bij een miskraam is er soms sprake van alleen een vruchtzak, zonder embryo. Hiervoor wordt soms het woord ‘windei’ gebruikt, maar dit is onjuist: er is wel degelijk een embryo in aanleg, maar heel vroeg is er iets misgegaan. Het embryo komt dan niet tot ontwikkeling of groeit niet verder door.

Chromosoomafwijking

De oorzaak is meestal een chromosoomafwijking die bij de bevruchting is ontstaan. Chromosomen zijn de dragers van het erfelijk materiaal. Meestal gaat het hier echter niet om erfelijke afwijkingen, maar om een ‘spontane’, toevallige afwijking. Er zijn dan ook meestal geen gevolgen voor een volgende zwangerschap.

Andere factoren

Bij de meeste vrouwen wordt geen duidelijke oorzaak gevonden voor de miskraam. Als u nooit eerder een miskraam heeft gehad, hoeft dit ook niet verder onderzocht te worden. Pas als u meerdere keren een miskraam heeft doorgemaakt, wordt onderzocht of hiervoor een oorzaak is.

Symptomen van een Miskraam

Zwangerschapsverschijnselen zoals gespannen borsten en ochtendmisselijkheid nemen soms af vlak voor een miskraam. U kunt ook last krijgen van vaginaal bloedverlies of wat menstruatieachtige pijn. Bij de helft van de vrouwen met bloedverlies of wat buikpijn is er gelukkig niets mis en verloopt de zwangerschap verder ongestoord. U hoeft in deze gevallen dan ook niet bang te zijn voor aangeboren afwijkingen of andere complicaties.

Als de miskraam doorzet, krijgt u meestal buikpijn. De buikpijn lijkt op heftige menstruatiepijn. Sommige vrouwen ervaren de pijn als weeën. De pijn komt in golven. De pijn houdt enkele minuten aan en gaat dan weer weg. Soms komt het voor dat u enkele minuten tot uren buikpijn heeft, dat deze weggaat en later weer terugkomt.

Diagnose en Onderzoeken

Echografie

Een echo kan duidelijk maken of de zwangerschap nog goed is. Met een echo wordt een afbeelding van de baarmoeder gemaakt. Meestal is daarop te zien of het hartje klopt. In dat geval is de kans op een miskraam zeer klein, maar niet uitgesloten. Op een echo is ook te zien of de vruchtzak leeg is of het hartje niet meer klopt. Bent u minder dan 2 weken over tijd, dan geeft het onderzoek soms nog geen duidelijkheid; 1 tot 2 weken later is dan meestal wel te zien of het hartje klopt.

U moet zich realiseren dat echoscopisch onderzoek niets verandert aan de uitkomst van de zwangerschap. Een miskraam is helaas een veelvoorkomend en ook natuurlijk verschijnsel. Huisartsen en verloskundigen nemen daarom over het algemeen een afwachtende houding aan.

Behandelingen van een Miskraam

Een miskraam wordt veroorzaakt door een stoornis in de aanleg van het kindje of door het afsterven van de vrucht. Daardoor is behandeling nooit mogelijk. Er zijn drie manieren waarop de miskraam op gang kan komen:

• Afwachten totdat de miskraam spontaan komt.
• Het gebruik van medicijnen die de miskraam in gang zetten.
• Curettage: een ingreep, waarbij het zwangerschapsweefsel via de schede en baarmoederhals wordt verwijderd.

De Keuze

U krijgt altijd een counselingsgesprek zodat u een goed geïnformeerde keuze kunt maken. De keuze is een kwestie van persoonlijke voorkeur. U bepaalt zelf wat het beste bij u past. Ook is een tussenoplossing mogelijk, zoals een tijdje afwachten en als dat te lang duurt, alsnog een curettage. Alle benaderingen hebben voor- en nadelen.

Afwachten

Bloedverlies in de tweede of derde maand van de zwangerschap is vaak het eerste teken van een miskraam. Meestal komt een miskraam na dit eerste bloedverlies binnen een aantal dagen op gang, soms duurt dit nog een week of zelfs een paar weken. Geleidelijk krijgt u krampende pijn in de baarmoeder en neemt het bloedverlies toe, zoals bij een hevige menstruatie. In de loop van enkele uren komt de vruchtzak los uit de baarmoeder en via de vagina naar buiten. De miskraam heeft dan plaatsgevonden. Als een miskraam normaal verloopt, is de pijn hierna vrijwel direct over. Het bloedverlies vermindert snel en is te vergelijken met de laatste dagen van een menstruatie. Als de miskraam achter de rug is, kunt u de arts of verloskundige hiervan op de hoogte stellen.

Voordelen van afwachten

Veel vrouwen geven de voorkeur aan afwachten, omdat een spontane miskraam de natuurlijke gang van zaken is. Zij willen hun verdriet om het verlies van een gewenste zwangerschap thuis beleven. Een ander voordeel van afwachten is dat u dan geen risico heeft op eventuele (zeldzame) complicaties bij een curettage. Afwachten kan medisch gezien geen kwaad en heeft geen gevolgen voor een nieuwe zwangerschap.

Nadelen van afwachten

Sommige vrouwen wachten liever niet af. Redenen kunnen zijn:

• Afwachten geeft onzekerheid: u weet niet precies wanneer de miskraam op gang komt en dit verstoort het normale leven.
• Afwachten kan emotioneel zwaar zijn. U kunt nog zwangerschapsverschijnselen hebben, terwijl u weet dat het vruchtje niet meer leeft.
• Er is een kleine kans dat de zwangerschap niet in haar geheel naar buiten komt (incomplete miskraam). Het bloedverlies blijft dan aanhouden. In dat geval moet alsnog een curettage plaatsvinden.

Medicijnen

Door tabletten in de vagina te brengen, kan een miskraam in gang gezet worden. Het verloop van de miskraam is verder hetzelfde als bij een spontane miskraam: u krijgt krampen en bloedverlies, waarbij ook het vruchtje naar buiten komt. Bij ongeveer 80% van de patiënten lukt het om de miskraam met deze medicijnen op gang te brengen.

U krijgt van ons 1 tablet mifegyne en 8 tabletten misoprostol. Mifegyne maakt de baarmoedermond zacht waardoor de misoprostol beter z'n werk kan doen. Na het inslikken van de mifegyne kunt u 24 uur later (bij voorkeur in de ochtend) de eerste 4 tabletten misoprostol vaginaal inbrengen. Vervolgens wacht u 24 uur of de miskraam optreedt. Gebeurt er niets of heeft u het idee dat de miskraam nog niet compleet is, dan brengt u de volgende ochtend opnieuw 4 tabletten in de vagina. Als u twijfelt of de miskraam compleet is en of u de tweede reeks tabletten moet inbrengen, zijn wij bereikbaar voor overleg tijdens onze (telefonische) openingstijden.

U krijgt een afspraak na 2 weken op de poli. Als er geen reactie is geweest en de miskraam is niet opgetreden, kunnen we alsnog een curettage inplannen. Ook als de miskraam wel is opgetreden, vragen we u op de poli-afspraak te komen. In dit geval kijken we met een echo of de miskraam volledig is. Als dit niet zo is, kan een curettage alsnog nodig zijn.

Bijwerkingen van medicijnen

De meest voorkomende bijwerkingen van deze medicijnen zijn: misselijkheid, braken, diarree, rillingen, duizeligheid en hoofdpijn.

Op de dag dat u misoprostol tabletten ingebracht heeft is het mogelijk om ook pijnstillende medicijnen te gebruiken. Op dat moment wordt paracetamol 4 keer 1000 mg geadviseerd. Deze kunt u, desnoods combineren met 2 keer Ibuprofen of Naproxen. Paracetamol en Ibuprofen kunt u zelf in de apotheek of bij een drogisterij aanschaffen. Naproxen dient door uw arts voorgeschreven te worden.

Curettage

Een curettage is een kleine, vaginale ingreep. De baarmoederholte wordt via de vagina schoongemaakt: het is dus geen operatie waaraan u littekens overhoudt. Er zijn twee manieren: de baarmoederholte wordt via een dun slangetje (vacuümcurette) leeggezogen of met een curette (een soort lepeltje) schoongemaakt.

De ingreep duurt ongeveer 5 tot 10 minuten en gebeurt in de meeste gevallen poliklinisch met pijnstillende medicatie via een infuus. In sommige situaties wordt curettage in dagbehandeling onder algehele narcose verricht.

Medische Hulp en Waarschuwingen

Het is verstandig om in de volgende situaties de arts of verloskundige te waarschuwen:

• Hevig bloedverlies: als u erg veel bloed verliest (meer dan bij een forse menstruatie en langer dan een halve dag) kan dit gevaarlijk zijn. Als u sterretjes ziet of u denkt flauw te vallen, bel dan direct de poli Gynaecologie (tussen 8.00 en 16.30 uur via 088-320 62 50). Buiten kantooruren belt u de Spoedeisende Hulp (088-320 33 00).
• Aanhoudende klachten: als u na een spontane miskraam of curettage krampende pijn en/of zeer veel bloedverlies blijft houden, wijst dit op een incomplete miskraam. Een restant van de zwangerschap is dan in de baarmoeder blijven zitten. Als dit het geval is, moet (opnieuw) een curettage plaatsvinden.
• Koorts: als u tijdens of kort na een miskraam koorts krijgt, wijst dit meestal op een ontsteking in de baarmoeder. Deze moet behandeld worden. Neem contact op met uw verloskundige of arts als uw temperatuur hoger dan 38° C is (rectaal of met oorthermometer gemeten).
• Ongerustheid: bent u ongerust over het verloop van de miskraam? Dan kunt u altijd contact opnemen met uw verloskundige of arts.

Lichamelijk en Emotioneel Herstel

Het lichamelijk herstel na een spontane miskraam of curettage is meestal vlot. De eerste 1 tot 2 weken kunt u nog wat bloedverlies en een bruinkleurige afscheiding hebben. Het is verstandig met seks te wachten totdat het bloedverlies voorbij is. Hierna is het lichaam voldoende hersteld om weer zwanger te worden.

Er is geen medische reden om een menstruatie of enkele maanden te wachten voordat u probeert opnieuw zwanger te worden. Het zwanger worden op zich wordt door een miskraam niet bemoeilijkt. De volgende menstruatie komt na ongeveer 6 weken, soms een paar weken eerder of later.

Emoties na een Miskraam

Veel vrouwen hebben na een miskraam psychisch een moeilijke tijd. De miskraam betekent een streep door de toekomst en maakt plotseling een einde aan alle plannen en fantasieën over het verwachte kind. Het kan een troost zijn te weten dat de zwangerschap vanaf het begin al niet in orde was en de miskraam dus een natuurlijke en logische oplossing was.

Verdriet, schuldgevoelens, ongeloof, boosheid en een gevoel van leegte zijn veel voorkomende emoties. De vraag waarom het misging houdt u misschien bezig. Hoe invoelbaar ook, schuldgevoelens zijn bijna nooit terecht. Een miskraam is een natuurlijke oplossing voor iets wat fout ging rond de bevruchting en het is maar de vraag of een gezondere leefwijze of minder stress dit had kunnen voorkomen.

De gedachte dat zwanger worden in elk geval mogelijk is gebleken, kan een steun zijn. Het verwerken van een miskraam doet iedereen, man en vrouw, op zijn/haar eigen manier. Ook de omstandigheden spelen een rol. Het is moeilijk aan te geven hoelang dit proces duurt. Sommigen doen er enkele maanden tot een halfjaar over, bij anderen duurt het langer.

De Rol van de Omgeving

Voor de omgeving is het soms niet duidelijk wat u doormaakt. Goedbedoelde opmerkingen als ‘volgende keer beter’ of ‘je bent nog jong’ helpen meestal niet. Ze doen immers geen recht aan wat u als ouder op dat moment voelt. Omdat het verlies vaak voor de buitenwereld onzichtbaar is, kan het helpen te praten met anderen die hetzelfde hebben meegemaakt. Verschillen in beleving of snelheid van verwerken tussen man en vrouw kunnen een druk op de relatie geven. Ook dan is het verstandig erover te praten, zowel met elkaar als met anderen.

Vrouwen die na een miskraam opnieuw zwanger worden, zijn daar meestal blij mee maar voelen zich vaak de eerste tijd ook onzeker en bang: zal het opnieuw misgaan? Sommigen willen daarom de omgeving nog niet direct van de zwangerschap op de hoogte stellen. Gelukkig verloopt een volgende zwangerschap meestal goed.

Vervolg en Nieuwe Zwangerschap

Zwanger worden na een Miskraam

U kunt zelf beslissen wanneer u weer zwanger probeert te worden na een miskraam. U hoeft niet te wachten tot u ongesteld bent geweest. Wacht wel 2 weken met seks waarbij een penis in uw vagina komt. Tot die tijd heeft u een grotere kans op ontstekingen.

De meeste mensen worden ongeveer 5 weken na de miskraam weer ongesteld, sommige later. Als u 1 miskraam heeft gehad, is uw kans op een volgende miskraam ongeveer hetzelfde als bij mensen die geen miskraam gehad hebben. U heeft dan dus geen groter risico. Heeft u 2 keer of vaker een miskraam gehad? Ook dan is de kans groot dat u bij een volgende zwangerschap geen miskraam krijgt: Bij 8 van de 10 mensen van 30 jaar gaat de volgende zwangerschap goed. Bij 7 van de 10 mensen van 35 jaar gaat de volgende zwangerschap goed.

Onderzoek na Herhaalde Miskramen

Soms is het nodig om te onderzoeken waarom u 2 miskramen heeft gehad. Uw verloskundige of arts bespreekt met u of dat nodig is. Als dat zo is, stuurt die u door naar een arts in het ziekenhuis.

Preventie en Gezond Leven

Door gezond te leven kunt u misschien uw kans op een nieuwe miskraam kleiner maken. Bespreek met uw verloskundige of arts wat u kunt veranderen. Bijvoorbeeld deze dingen:

• Als u rookt, stop dan met roken.
• Zorg voor een gezond gewicht.
• Gebruik dagelijks een tablet foliumzuur van 0,4 mg. Dit vermindert niet de kans op een miskraam, maar wel de kans op een baby met een open rug.

Een miskraam met zekerheid voorkomen is niet mogelijk, ook niet als u zich aan deze regels houdt.

Anti-D Immunoglobuline

Als u een late miskraam met behulp van medicatie of een curettage heeft gehad én u heeft een rhesusnegatieve bloedgroep (bijvoorbeeld A- of B-), dan krijgt u een injectie met de stof anti-D immunoglobuline. Als het vruchtje namelijk rhesuspositief was, gaat uw lichaam antistoffen aanmaken tegen die rhesusfactor. U heeft daar zelf geen last van, maar voor een eventuele volgende zwangerschap kan het wel problemen geven. De injectie met anti-D voorkomt dat uw lichaam die antistoffen aanmaakt.

Risico op Ontsteking

Na een miskraam staat uw baarmoedermond nog een paar dagen open. Daardoor heeft u een grotere kans op een ontsteking. De kans op een ontsteking maakt u kleiner door in de eerste 2 weken na de miskraam deze dingen te doen:

• Gebruik geen tampons, alleen maandverband.
• Heb geen seks waarbij een penis in uw vagina komt.
• Ga niet in bad. Douchen mag wel.
• Ga niet zwemmen.
• Ga niet naar de sauna.

Pijnstillers

Bij pijn kunt u pijnstillers nemen. Paracetamol is de veiligste optie en geeft de minste bijwerkingen. Ibuprofen, naproxen en diclofenac (NSAID's) kunnen ook gebruikt worden, maar niet iedereen kan deze medicijnen gebruiken en ze kunnen vervelende bijwerkingen hebben.

tags: #weinig #menstruatie #na #miskraam