Als zwangere vrouw kijk je uit naar de komst van je baby. Wanneer de uitgerekende datum nadert of zelfs al gepasseerd is, kan er ongeduld ontstaan om de bevalling zelf op gang te helpen. De omgeving deelt vaak adviezen, maar wat werkt nu echt en wat zijn slechts volkswijsheden? In dit artikel duiken we in de feiten en fabels rondom het opwekken van de bevalling na 37 weken.
Natuurlijke methoden: wat werkt wel en wat niet?
Er bestaan diverse adviezen om de bevalling op natuurlijke wijze te stimuleren. Het is echter belangrijk om onderscheid te maken tussen wat wetenschappelijk bewezen is en wat niet.
Voeding: ananas en dadels
Het eten van ananas wordt vaak genoemd als middel om de bevalling op te wekken. Hoewel ananas het stofje kinine bevat, waarvan gedacht wordt dat het weeën kan opwekken, is dit effect niet wetenschappelijk bewezen. Het eten van grote hoeveelheden ananas kan eerder leiden tot maagzuur en een vol gevoel.
Daarentegen wordt het eten van dadels vanaf week 36, zes dadels per dag, wel ondersteunend geacht voor het lichaam bij de voorbereiding op de bevalling. Dit advies komt uit het Midden-Oosten en wordt geassocieerd met het stimuleren van het eerder op gang komen van de bevalling.
Seksuele activiteit
Seksuele activiteit wordt soms aangeraden om de bevalling op te wekken. Hoewel een orgasme kan leiden tot samentrekkingen van de baarmoeder, is dit effect meestal niet voldoende om de bevalling daadwerkelijk te starten. Wel bevat sperma het hormoon prostaglandine, dat bijdraagt aan het verweken van de baarmoedermond. Hoewel de hoeveelheid prostaglandine in sperma klein is, geven sommige vrouwen aan dat de bevalling binnen 24 uur na seksuele activiteit begon. Het kan dus geen kwaad om te proberen, tenzij de vliezen al gebroken zijn, om infecties te voorkomen.
Beweging: wandelen en fietsen
Activiteiten zoals wandelen, fietsen of rijden over een klinkerweg worden vaak genoemd als middelen om weeën op te wekken. Wetenschappelijk bewijs hiervoor ontbreekt. Wel is het belangrijk om actief te blijven tijdens de zwangerschap. Goede conditie kan de bevalling vergemakkelijken en beweging tijdens de bevalling kan de duur ervan verkorten. Een fitnessbal kan hierbij ondersteuning bieden.
Tepelstimulatie
Tepelstimulatie is wél een bewezen effectieve methode om de bevalling op te wekken. Door de tepels te stimuleren, kan het lichaam oxytocine aanmaken, wat kan resulteren in het starten van weeën. Onderzoek toont aan dat vrouwen die hun tepels stimuleerden vaker binnen 72 uur bevielen dan vrouwen die dit niet deden. Dit vereist wel intensieve stimulatie gedurende 15 minuten tot 3 uur per dag, bijvoorbeeld door massage of zuigen.
Andere methoden
- Voetreflexmassage: Deze alternatieve therapie stimuleert zenuwen in de voeten, wat kan leiden tot ontspanning en, via stimulatie van specifieke punten, tot weeën. Hoewel sommige vrouwen hier baat bij hebben, is er geen sluitend wetenschappelijk bewijs voor het opwekken van de bevalling.
- Warm bad met lavendel: Ontspanning in een warm bad met lavendelolie kan helpen bij het vrijkomen van lichaamseigen pijnstillende stoffen zoals endorfines, wat bijdraagt aan ontspanning en mogelijk het natuurlijke geboorteproces ondersteunt.
- Lachen: Lachen wordt gezien als een krachtige manier om te ontspannen en stress te verminderen, wat de aanmaak van oxytocine kan bevorderen.
- Meditatie en ontspanning: Een positieve en ontspannen mindset is cruciaal voor een natuurlijke bevalling. Angst en onzekerheid kunnen het proces juist vertragen. Meditatie en cursussen zoals hypnobirthing kunnen helpen bij het opbouwen van vertrouwen.
Medische indicaties voor het opwekken van de bevalling
Wanneer de bevalling op medische gronden moet worden opgewekt, gebeurt dit in het ziekenhuis onder leiding van een gynaecoloog. Dit kan nodig zijn in verschillende situaties:
Over tijd zijn (serotiniteit)
Als de zwangerschap langer dan 42 weken duurt, spreekt men van 'over tijd' zijn. Na 41 weken wordt de conditie van de baby nauwlettend gevolgd met echo's en CTG-onderzoeken. Als de conditie van de baby achteruitgaat, kan een inleiding worden geadviseerd.
Langdurig gebroken vliezen
Wanneer de vliezen langer dan 24 uur gebroken zijn, is er een verhoogd risico op infecties. Een bevalling wordt dan vaak geadviseerd in het ziekenhuis. Als de vliezen langer dan drie dagen gebroken zijn bij een voldragen zwangerschap, is de kans op spontane weeën klein en wordt meestal een inleiding geadviseerd tussen 24 en 48 uur na het breken van de vliezen.
Groeivertraging bij de baby
Als de baby naar verwachting te klein is of onvoldoende groeit, kan de placenta minder goed gaan functioneren. In dat geval kan een inleiding worden geadviseerd om de gezondheid van de baby te waarborgen.
Zwangerschapsvergiftiging (pre-eclampsie)
Bij een te hoge bloeddruk en eiwitverlies in de urine kan de gezondheid van zowel moeder als baby gevaar lopen. Als de baby voldragen is, wordt de bevalling vaak ingeleid om verdere complicaties te voorkomen.
Suikerziekte (diabetes mellitus) met insulinegebruik
Bij moeders met suikerziekte die insuline gebruiken, wordt een inleiding rond 38 weken zwangerschapsduur geadviseerd om schommelingen in de bloedsuikerspiegel te voorkomen.
Achteruitgang van de placentafunctie
Als de placenta niet meer optimaal functioneert, bijvoorbeeld door een hoge bloeddruk of suikerziekte bij de moeder, kan de gynaecoloog adviseren de baby geboren te laten worden.
Andere redenen
Er kunnen diverse andere medische redenen zijn voor een inleiding, zoals complicaties bij eerdere bevallingen of andere problemen tijdens de huidige zwangerschap. Soms kan een inleiding ook op verzoek van de zwangere plaatsvinden, na overleg met de gynaecoloog.
Voorbereiding op een medische inleiding
Als een medische inleiding noodzakelijk is, zijn er verschillende stappen:
Beoordeling van de baarmoedermond
De gynaecoloog of verloskundige beoordeelt de 'rijpheid' van de baarmoedermond door middel van een inwendig onderzoek. Een onrijpe baarmoedermond is lang en stevig, terwijl een rijpe baarmoedermond korter, weker en mogelijk al iets ontsloten is.
Methoden om de baarmoedermond rijp te maken (primen)
- Ballonkatheter: Een dunne ballonkatheter wordt in de baarmoedermond geplaatst en gevuld met water. De druk van de ballon stimuleert de aanmaak van natuurlijke hormonen die de baarmoedermond rijpen. Dit kan ambulant gebeuren, waarna de vrouw thuis kan afwachten.
- Prostaglandinetabletten: Deze medicijnen, ingenomen of vaginaal ingebracht, bevorderen de rijping van de baarmoedermond en kunnen weeën opwekken. Soms is herhaling nodig.
Strippen van de baarmoedermond
Dit is een methode die een verloskundige of gynaecoloog kan toepassen als er al enige ontsluiting is. Met twee vingers worden de vliezen losgewoeld van de baarmoedermond, wat hormonen kan vrijmaken die de baarmoedermond verweken. Dit kan pijnlijk zijn en soms leiden tot onregelmatige weeën.
Het opwekken van weeën
Wanneer de baarmoedermond rijp is, kunnen de weeën worden opgewekt:
- Vliezen breken: Dit gebeurt kunstmatig met een vliezenbreker.
- Infusie met oxytocine: Via een infuus wordt het hormoon oxytocine toegediend om weeën op te wekken en te reguleren. De dosering wordt geleidelijk opgevoerd.
Controle tijdens de inleiding
De conditie van de baby wordt continu gemonitord met een CTG (cardiotocogram). Ook de weeënactiviteit wordt nauwlettend gevolgd.
Wat te verwachten tijdens een ingeleide bevalling
Een ingeleide bevalling verloopt in principe hetzelfde als een spontane bevalling. De weeën kunnen echter intensiever zijn en de duur kan variëren. Pijnbestrijding is mogelijk, variërend van een pijnpompje (Remifentanyl) tot een ruggenprik (epidurale analgesie).
Nazorg na de bevalling
Na de geboorte wordt de baby nagekeken. Meestal kan de moeder binnen 24 uur naar huis, tenzij er medische redenen zijn om langer te blijven. Soms is observatie van de baby op de kinderafdeling nodig.
Risico's en complicaties bij een inleiding
Hoewel een inleiding vaak noodzakelijk is, zijn er potentiële risico's:
- Langdurige bevalling: Vooral als de baarmoedermond nog niet rijp is, kan de bevalling lang duren en soms leiden tot een keizersnede.
- Uitgezakte navelstreng: Bij een slechte indaling van de baby kan de navelstreng uitzakken na het breken van de vliezen, wat een spoedkeizersnede vereist.
- Hyperstimulatie: Te veel weeën te snel achter elkaar kunnen leiden tot zuurstofgebrek bij de baby. Dit kan worden behandeld met medicatie.
Antenataal kolven
Antenataal kolven, het afkolven van moedermelk tijdens de zwangerschap, kan zinvol zijn als verwacht wordt dat de baby na de geboorte bijvoeding nodig heeft. De eerste moedermelk, colostrum, is rijk aan waardevolle stoffen en antistoffen. Het afkolven leidt bij de meeste vrouwen niet tot weeën, maar het is raadzaam dit vanaf de 36e zwangerschapsweek te bespreken met de gynaecoloog of verloskundige.