Intra-Uteriene Inseminatie (IUI) bij Dubbele Ovulatie

Afhankelijk van de resultaten van het vruchtbaarheidsonderzoek, adviseert de arts een specifieke behandeling. Een van de mogelijke opties is intra-uteriene inseminatie (IUI), een veelvoorkomende en relatief eenvoudige vruchtbaarheidsbehandeling waarbij de bevruchting in het eigen lichaam plaatsvindt.

Wat is IUI?

IUI staat voor Intra Uterine Inseminatie. Het woord 'inseminatie' betekent het inbrengen van sperma. Bij IUI brengt de arts het bewerkte sperma van de partner, na selectie van de meest beweeglijke zaadcellen in het Fertiliteitslaboratorium, met een dun slangetje door de baarmoederhals direct in de baarmoederholte. Hierdoor bevinden de zaadcellen zich dichter bij de plaats van bevruchting, wat de kans op succes vergroot omdat ze niet zelf de barrière van de baarmoedermond hoeven te passeren.

Wanneer adviseert een arts IUI?

Een arts kan een IUI-behandeling om verschillende redenen adviseren:

• Wanneer de kwaliteit van het sperma van de man verminderd is.
• Na het uitblijven van een zwangerschap zonder duidelijke medische oorzaak (onverklaarde verminderde vruchtbaarheid).
• Bij het uitblijven van een zwangerschap na ovulatie-inductie.

Hoe gaat IUI in zijn werk?

Er zijn verschillende IUI-behandelingen mogelijk, afhankelijk van de medische achtergrond van het koppel. Deze kunnen worden onderverdeeld in IUI zonder ovariële stimulatie, IUI gecombineerd met milde ovariële stimulatie (MOH), en IUI gecombineerd met ovulatie-inductie (OI).

IUI zonder ovariële stimulatie

Deze methode wordt meestal toegepast bij een verminderde spermakwaliteit en vindt plaats tijdens de natuurlijke cyclus van de vrouw. Hierbij groeit doorgaans één eicel. Een regelmatige cyclus en een goede eisprong zijn hierbij essentieel. Om de inseminatie optimaal te timen, is het belangrijk de eisprong te kennen. Hiervoor zijn twee methoden:

• Ovulatietest: Deze test meet de hoeveelheid hormonen in de urine, die vlak voor de eisprong stijgt. Een positieve test duidt op een naderende eisprong.
• Inwendige echo: Met behulp van een echo beoordeelt de arts de rijpheid van de eicel aan de hand van de grootte van het follikel (eiblaasje). Een groter follikel duidt op een rijpere eicel. Zodra het follikel groot genoeg is, kan een hCG-injectie worden toegediend om de eisprong op te wekken en de inseminatie nauwkeurig te timen.

Bij IUI in de natuurlijke cyclus is de kans op zwangerschap gemiddeld 6% per cyclus. De kans op zwangerschap is afhankelijk van de leeftijd van de vrouw; hoe ouder, hoe kleiner de kans.

Tijdens de inseminatie mag de vrouw geen Chlamydia hebben om het risico op een eileiderontsteking te voorkomen. Indien er onzekerheid bestaat, kan een kweek uit urine worden afgenomen.

IUI gecombineerd met milde ovariële stimulatie (MOH)

Wanneer de oorzaak van het uitblijven van zwangerschap onduidelijk is, kan IUI gecombineerd worden met milde ovariële stimulatie met medicijnen (hormooninjecties of tabletten). Deze medicatie stimuleert de groei van 1 tot 3 follikels. Regelmatige echo's volgen om de groei te monitoren en te bepalen wanneer een hCG-injectie de eisprong kan opwekken.

Deze gecombineerde behandeling verhoogt de kans op zwangerschap aanzienlijk door de getimede inseminatie, de mogelijke groei van meerdere follikels en de directe plaatsing van sperma in de baarmoeder.

Als er te veel follikels groeien (meer dan 3), wordt de behandeling afgebroken om het risico op een meerlingzwangerschap te vermijden. Bij IUI is er een kans van 10% op een tweelingzwangerschap. Om dit te minimaliseren, wordt gestart met een zo laag mogelijke dosis medicatie.

Indien er slechts één follikel groeit, gaat de inseminatie door. Bij een volgende poging kan de dosering verhoogd worden. Bij contra-indicaties voor een meerlingzwangerschap (zoals een afwijkende baarmoeder of eerdere vroeggeboorte) wordt de IUI-behandeling zonder ovariële stimulatie uitgevoerd.

De inseminatie vindt meestal plaats binnen 48 uur na de hCG-injectie. De medicijnen kunnen bijwerkingen hebben, maar de dosering bij IUI is laag.

Eisprong opwekken met tabletten

De behandeling omvat het dagelijks innemen van tabletten gedurende 5 dagen, startend op de derde dag van de menstruatie. Deze middelen stimuleren de hypofyse om meer FSH (follikel stimulerend hormoon) aan te maken, wat de cyclus opnieuw opstart. Mogelijke bijwerkingen zijn opvliegers, gevoelige borsten, buikpijn, een opgeblazen gevoel, misselijkheid, braken en onregelmatig vaginaal bloedverlies.

Eisprong opwekken met injecties

Soms worden injecties met gonadotrofines (FSH, LH en hCG) gebruikt om de eierstokken te stimuleren. Deze injecties kunnen zelf thuis worden toegediend. Bijwerkingen kunnen onder andere een opgeblazen buik, buikpijn, misselijkheid, braken, hoofdpijn en diarree zijn.

IUI gecombineerd met ovulatie-inductie (OI)

Deze combinatie wordt geadviseerd wanneer de spermakwaliteit verminderd is én de vrouw geen regelmatige eisprong heeft. De behandeling met tabletten of injecties is vergelijkbaar met MOH, maar hierbij wordt gestreefd naar de ontwikkeling van één eicel. Als er meer dan één follikel ontstaat, wordt de behandeling afgebroken om het risico op een meerling te minimaliseren.

Kunstmatige inseminatie met donorzaad (KID)

KID is een IUI-behandeling waarbij donorzaad wordt gebruikt. In eerste instantie vindt dit plaats zonder hormonen. Als er na enkele cycli geen zwangerschap optreedt, kan de behandeling gecombineerd worden met milde ovariële stimulatie.

Kenmerken van IUI

• Fysiek minder belastend dan IVF/ICSI.
• Kan vaker en sneller herhaald worden dan IVF/ICSI.
• Goedkoper dan IVF/ICSI.
• Wordt vergoed vanuit de basis ziektekostenverzekering.
• Tijdens de behandeling is gemeenschap met de partner toegestaan, tenzij anders geadviseerd in verband met meerlingrisico.
• Eén open eileider is vereist.

Vergoeding van de IUI-behandeling

IUI-behandelingen worden standaard vergoed vanuit de basis ziektekostenverzekering. Het ziekenhuis biedt doorgaans 6 IUI-behandelingen aan, die sequentieel of met tussenpozen kunnen worden uitgevoerd.

Timing en Procedures

De timing van de IUI is cruciaal voor het succes, omdat de kans op zwangerschap het grootst is rond de eisprong. De eisprong wordt veroorzaakt door een piek in het luteïniserend hormoon (LH).

Ovulatietesten detecteren deze LH-piek in de urine. De inseminatie vindt doorgaans plaats op de dag van een positieve LH-test of de dag erna, afhankelijk van werkdagen en weekenden. Het gebruik van specifieke digitale ovulatietesten met een 'smiley'-indicator wordt vaak geadviseerd voor duidelijkheid.

De dagelijkse monitoring met vaginale echo's beoordeelt de groei van de follikels. Zodra een follikel de juiste grootte heeft bereikt, wordt een hCG-injectie gegeven om de eisprong te induceren. De inseminatie vindt dan ongeveer 40 uur na deze injectie plaats.

Op de dag van de inseminatie levert de partner of donor het sperma in. Dit wordt in het Fertiliteitslaboratorium bewerkt om de meest beweeglijke zaadcellen te selecteren. De inseminatie zelf is een korte, meestal pijnloze procedure waarbij een dunne katheter met het bewerkte sperma via de baarmoedermond in de baarmoeder wordt gebracht.

Na de inseminatie wordt aangeraden om 16 dagen na de behandeling thuis een zwangerschapstest te doen indien de menstruatie uitblijft. Bij een positieve test volgt een vroege zwangerschapsecho.

De kans op zwangerschap per IUI-behandeling is ongeveer 9%, wat betekent dat meerdere cycli vaak nodig zijn. De teleurstelling bij een negatieve uitkomst kan groot zijn, en emotionele ondersteuning via verpleegkundigen is beschikbaar.

Risico's en Complicaties

IUI in de natuurlijke cyclus is een veilige behandeling. Het voornaamste risico is een eileiderontsteking, die kan optreden als micro-organismen in het sperma een infectie veroorzaken. Dit risico is klein (ongeveer 1 op 200 behandelingen) en kan gepaard gaan met buikpijn, koorts en toegenomen vaginale afscheiding.

Bij gebruik van hormonen om de eiblaasjes te stimuleren, bestaat een verhoogd risico op een meerlingzwangerschap. Bij tabletten is dit ongeveer 8%, bij injecties rond de 20%. Als er meer dan drie follikels groeien, wordt de behandeling afgebroken.

Een zeldzame maar ernstige complicatie is het ovarieel hyperstimulatiesyndroom (OHSS), dat kan optreden bij overstimulatie van de eierstokken met hormonen. Symptomen zijn buikpijn, misselijkheid, braken en een opgeblazen gevoel, soms leidend tot ziekenhuisopname.

Belangrijke overwegingen

• Foliumzuur (0,4 mg dagelijks) wordt geadviseerd om de kans op neurale buisdefecten te verkleinen.
• Het is belangrijk een lege blaas te hebben tijdens de echo's.
• De medicatie (tabletten zoals Clomid of Letrozol, of injecties zoals Gonal-F, Menopur, Ovaleap, Gonal F) kan bijwerkingen geven.
• De kosten van de behandeling worden (deels) vergoed door de zorgverzekeraar; vooraf toestemming vragen is aan te raden.
• Het Catharina Ziekenhuis is een opleidingsziekenhuis, wat betekent dat behandelingen mede door zorgverleners in opleiding kunnen worden uitgevoerd onder supervisie.

tags: #iui #2 #eisprongen #na #elkaar