Overgewicht en de Impact op Vruchtbaarheid en IVF Kosten

De afgelopen tien jaar is een wereldwijde stijging in het aantal mensen met overgewicht en obesitas (ernstig overgewicht of zwaarlijvigheid) waargenomen. In Nederland kampt ongeveer 3,5 miljoen volwassenen met overgewicht, wat neerkomt op vier op de tien mannen en drie tot vier op de tien vrouwen.

De Body Mass Index (BMI), ook wel Quetelet Index genoemd, wordt gebruikt om te bepalen of iemands gewicht gezond is voor de lengte en lichaamsbouw. De BMI wordt berekend door het lichaamsgewicht in kilogrammen te delen door de lengte in meters, in het kwadraat.

Meestal is overgewicht het gevolg van een disbalans tussen de inname van voeding en de energiebehoefte van het lichaam. Diverse factoren kunnen hierbij een rol spelen, waaronder verkeerde eetgewoonten, de samenstelling van voeding en psychische oorzaken zoals spanningen, frustraties of teleurstellingen die leiden tot 'weg-eten'. In sommige gevallen kan een trage stofwisseling, een stofwisselingsziekte, ook bijdragen aan overgewicht.

Overgewicht en Vruchtbaarheid

Het verband tussen het gewicht van vrouwen en hun vruchtbaarheid is al langer bekend. Vrouwen die te zwaar of te licht zijn voor hun lichaamsbouw, hebben vaker moeite om zwanger te worden. De kans op een spontane zwangerschap binnen twaalf maanden kan aanzienlijk dalen wanneer de BMI stijgt van minder dan 25 naar boven de 30. Hoewel er uitzonderingen bestaan, waarbij vrouwen met overgewicht toch probleemloos zwanger worden, is de kans op een succesvolle zwangerschap bij vruchtbaarheidsbehandelingen lager.

Veel IVF-klinieken hanteren de eis dat vrouwen een BMI onder de 30 moeten hebben om in aanmerking te komen voor een IVF-behandeling. Bij overgewicht tijdens de zwangerschap is er een verhoogd risico op complicaties zoals miskramen, hoge bloeddruk, zwangerschapssuiker en de geboorte van zwaardere kinderen. Ook het aantal keizersneden ligt hoger.

Overgewicht heeft een negatieve invloed op alle aspecten van de gezondheid, inclusief het voortplantingssysteem. Gewichtsvermindering wordt daarom beschouwd als de beste oplossing. Een huisarts of diëtist kan hierbij begeleiden. Een gewichtsverlies van 10% kan al een significant positief effect hebben op de zwangerschapskansen. Zelfs met een BMI boven de 35 is er nog steeds een mogelijkheid om spontaan zwanger te worden.

Het advies om af te vallen is vaak niet voldoende; hulp is vaak noodzakelijk voor blijvend succes. Een huisarts kan hierbij ondersteunen, eventueel via groepstherapie met lotgenoten, wat als zeer effectief wordt beschouwd. Medicatie kan ook een rol spelen. Een algehele aanpassing van het leefpatroon, gecombineerd met sterke persoonlijke motivatie, is cruciaal.

Specifieke Programma's en Behandelingen

Máxima MC (MMC) erkent dat overgewicht voor patiënten zelf vaak een probleem is en geen kwestie van onwil. Daarom biedt MMC een speciaal programma aan voor patiënten met overgewicht en een kinderwens. Voor meer informatie kan contact worden opgenomen met de polikliniek.

Wanneer zelfstandig afvallen ondanks uitgebreide begeleiding niet lukt, kan een maagverkleinende operatie in het obesitascentrum van Máxima MC overwogen worden. Na de ingreep volgt een langdurige begeleiding om de nieuwe leefstijl te ondersteunen.

Factoren die Vruchtbaarheid Beïnvloeden

Naast gewicht spelen ook andere factoren een belangrijke rol bij het vervullen van een kinderwens. Hoewel leeftijd een bepalende factor is voor de kans op zwangerschap, zijn er factoren waar men wél invloed op heeft:

Roken

Roken heeft een negatieve invloed op de vruchtbaarheid van zowel mannen als vrouwen. Stoppen met roken vóór een vruchtbaarheidsbehandeling vergroot de kans op zwangerschap. Vrouwen die roken hebben:

• 50% minder kans om zwanger te worden
• 30% meer kans op een miskraam
• 80% meer kans op een buitenbaarmoederlijke zwangerschap

Voor rokende stellen die een IVF-behandeling ondergaan, is de kans op een levend geboren kind bijna 50% lager. Mannen die roken en een kind wensen, kunnen te maken krijgen met een lagere hoeveelheid en kwaliteit van spermacellen, een verhoogd risico op miskramen en een grotere kans op specifieke aangeboren afwijkingen.

Ook meeroken is schadelijk en kan de tijd die nodig is om spontaan zwanger te worden, verlengen.

Marihuana en Drugsgebruik

Het gebruik van marihuana kan de kwaliteit van zaadcellen negatief beïnvloeden en de hormoonbalans verstoren. Hoewel stoppen met marihuana soms leidt tot verbetering van de spermakwaliteit, is dit niet altijd gegarandeerd.

Alle drugs, waaronder hasj, wiet, GHB, pillen en cocaïne, hebben een ongunstige invloed op de kans om zwanger te worden, zowel voor vrouwen als mannen. Het dringende advies is om geen drugs te gebruiken bij een kinderwens.

Alcoholgebruik

Alcohol drinken tijdens de zwangerschap verhoogt het risico op miskramen, laag geboortegewicht, vroeggeboorte en de hersenaandoening Foetaal Alcohol Syndroom (FAS). Omdat er geen veilige ondergrens is voor alcoholgebruik tijdens de zwangerschap, is het vermijden van alcohol de veiligste optie.

Medicijngebruik

Mannen die spierversterkers (anabole steroïden) gebruiken, kunnen te maken krijgen met een slechte spermakwaliteit en impotentie.

Emotionele Impact en Ondersteuning

Onderzoeken en behandelingen in een fertiliteitskliniek hebben een grote invloed op het leven. Een onvervulde kinderwens kan gepaard gaan met gevoelens van schaamte en taboe. Het kan lijken alsof iedereen om je heen gemakkelijk zwanger raakt, maar de realiteit is anders. De kans dat een volledig vruchtbaar stel binnen een maand zwanger raakt, ligt ruim onder de 20%, en ongeveer 10-15% van de stellen is na een jaar proberen nog niet zwanger.

Het uitblijven van een zwangerschap kan leiden tot stress, verdriet, rouw, teleurstelling, boosheid, schaamte en schuldgevoelens, zowel bij de vrouw als de man. Dit kan druk leggen op de relatie. Het herkennen en erkennen van deze gevoelens is belangrijk. Iedereen gaat hier op zijn eigen manier mee om.

Voor ondersteuning op emotioneel gebied kunnen patiënten terecht bij hun hoofdbehandelaar. Fertiliteitsklinieken hebben vaak contacten met maatschappelijk werkers, psychologen en externe coaches. De organisatie Freya behartigt de belangen van mensen met een onvervulde kinderwens en biedt informatie, blogs en lotgenotencontact.

Seksualiteit tijdens Behandeling

Tijdens een vruchtbaarheidsbehandeling kan seksualiteit onder druk komen te staan, met name wanneer het gericht moet zijn op vruchtbare dagen. Het advies is om zoveel mogelijk seks te hebben, met maximaal drie aaneengesloten dagen zonder seks. Ook tijdens behandelingen is het belangrijk om intiem te blijven, hoewel fysieke veranderingen de beleving kunnen beïnvloeden. Het is essentieel om de seksuele intimiteit leuk en ontspannen te houden, creatief te zijn en open met elkaar te communiceren om teleurstelling te voorkomen.

IVF Kosten en Vergoeding

In-vitrofertilisatie (IVF) is een vruchtbaarheidsbehandeling waarbij een eicel en zaadcel buiten het lichaam worden samengebracht. Het bevruchte embryo wordt vervolgens in de baarmoeder teruggeplaatst. Dit proces omvat hormonale stimulatie, eicelpunctie, bevruchting in het laboratorium en embryoterugplaatsing.

Kosten van IVF

De kosten voor een IVF-traject variëren per kliniek, maar liggen gemiddeld tussen de €5.000 en €6.000 voor een volledige behandeling. Per poging kunnen de kosten tussen de €2.500 en €4.500 bedragen.

Vergoeding vanuit de Basisverzekering

In 2026 wordt IVF nog steeds vergoed vanuit de basisverzekering, mits aan bepaalde voorwaarden wordt voldaan:

• Maximaal drie IVF-behandelingen worden vergoed.
• De vrouw mag niet ouder zijn dan 42 jaar op het moment van de eerste poging.

Het eigen risico van de zorgverzekering, dat in 2026 €385 bedraagt, moet altijd eerst worden voldaan. Na het opmaken van het eigen risico vergoedt de verzekeraar de resterende kosten tot het maximum van drie behandelingen.

Aanvullende Verzekeringen

Voor extra behandelingen die nodig zijn na de drie vergoede pogingen, kunnen sommige aanvullende verzekeringen een (gedeeltelijke) vergoeding bieden. Het is raadzaam de polisvoorwaarden van de zorgverzekeraar goed te controleren.

Verwijzing en Indicatie

Voor IVF is altijd een verwijzing van een huisarts of medisch specialist nodig. De behandeling wordt niet vergoed zonder medische indicatie. IVF wordt bijvoorbeeld niet vergoed voor alleenstaanden of lesbische stellen zonder medische noodzaak.

BMI-eis voor IVF

Om veilige zorg te garanderen en de kans op een gezonde zwangerschap te maximaliseren, hanteren veel klinieken een BMI-eis van onder de 35 voor een IVF-behandeling. De volgende tabel geeft het maximale gewicht aan bij verschillende lengtes:

tags: #ivf #kosten #obesitas