De bedtijd bij peuters kan soms een ware strijd worden. Je kind ligt net in bed en wil dan opeens toch nog een kusje voor het slapen gaan. Dan is er opeens sprake van enorme dorst of honger. Wanneer dat geregeld is, is de kamer spontaan veel te koud of te warm. Als de temperatuur dan eindelijk perfect is, speelt er opeens een pijntje op! En als je dan eindelijk na een lange dag moe op de bank ploft, hoor je voetstappen op de trap. Het slapen was blijkbaar toch niet helemaal gelukt. Zo kan het bedtijd ritueel soms eeuwen duren. Als dit elke dag het geval is, kan er op een gegeven moment strijd ontstaan. Waarom ga je niet gewoon slapen? Goede vraag! Waarom kost het sommige kinderen zoveel moeite om te slapen? En vooral: wat kun je ertegen doen?
Waarom hebben peuters moeite met slapen?
Het is allereerst goed om te weten dat veel kinderen last hebben van slaapproblemen en dat dit deel kan uitmaken van een normale ontwikkeling. Kinderen moeten nu eenmaal leren om zichzelf in slaap te brengen en dit kan soms even duren. Maak je dus vooral geen zorgen, vaak gaan de problemen met slapen vanzelf weer over. Maar waarom hebben zoveel kinderen last van slaapproblemen? Dit kan meerdere redenen hebben.
Biologische klok en slaaphormonen
Een van de meest voorkomende redenen is dat het ritme van vooral jonge kinderen nog wat zoeken is. Ons brein maakt namelijk rond een bepaalde tijd een slaaphormoon aan, waardoor ons lichaam een seintje krijgt om te gaan slapen. Bij iedereen gebeurt dit op een ander moment. Vooral bij kinderen is het even zoeken wanneer dit gebeurt. Het ingewikkelde hier is dat wanneer je dit seintje voorbijgaat, je lichaam weer in de wakker-modus schiet. Dit is waarom sommige kinderen opeens enorm veel energie krijgen in de avond. Hun lichaam heeft dan waarschijnlijk een wakkersignaal afgegeven. Tijd om lekker te spelen dus!
Separatieangst en onveiligheid
Er kunnen ook andere oorzaken ten grondslag liggen van de slaapproblemen van je kind. Zo is het slapengaan een groot separatiemoment tussen het kind en zijn ouders of verzorgers. Dit afscheid valt sommige kinderen erg zwaar, waarbij ze zich alleen in hun kamertje onveilig kunnen voelen. Dit brengt vaak ook angsten met zich mee. Ook dit kan een reden zijn waarom kinderen moeilijk kunnen slapen.
Moeite met veranderingen en prikkels
Een andere reden die we vaak zien is dat kinderen moeite hebben met de grote verandering in hun schema. Voor ons volwassenen is het logisch dat je op een gegeven moment de dag afsluit en naar bed gaat. Voor kinderen kan dat moment soms onverwachts komen! Heb je net lekker gegeten en hoop je verder te gaan met het bouwwerk, mag je opeens niet meer spelen! In de ogen van een kind heel flauw! Het is hier handig om je kind goed te leren kennen en rustig naar je kind te kijken. Welke van deze oorzaken (of misschien een combinatie) zou bij jouw kind kunnen spelen?
Wat kun je doen om de bedtijdstrijd te verminderen?
Voordat we aan de tips beginnen, is het misschien goed om de druk rondom het slapen wat los te laten. Hoe meer stress jij ervaart voor het slapengaan van je kind, hoe meer druk je kind zal voelen om te moeten slapen. Iets wat natuurlijk vaak averechts werkt. Maak je daarom niet te druk over hoeveel je kind slaapt. Probeer dit los te laten en focus vooral op het creëren van een fijne sfeer voor het slapengaan. Dit is vaak een mooie eerste stap om de strijd rondom het slapengaan te verminderen.
Creëer een vast en voorspelbaar slaapritueel
Zorg voor eenzelfde ritme die voor iedereen duidelijk is. Zorg ervoor dat ieder avond ritueel hetzelfde is en maak dit ritme eventueel visueel met pictogrammen zodat iedereen weet waar hij of zij aan toe is. Zorg hier ook voor een vaste bedtijd.
Bouw rust in voor het slapengaan
Probeer zoveel mogelijk rust in te bouwen voor het slapen gaan. Kinderen zullen eerder hun slaapsein voelen wanneer zij rustig zijn. Probeer daarom druk spel te vermijden. Samen of alleen lezen, mediteren of yoga doen hier wonderen.
Vermijd eten en elektronische schermen
Vermijd eten en elektronische schermen voor het slapengaan. Hoewel het verleidelijk kan zijn om je kind toch nog even een snack te geven of hen toch nog even een spelletje te laten doen, zien we in de praktijk vaak dat dit kinderen een kick aan energie geven. Iets wat nu net niet handig is voor het slapengaan.
Maak de slaapkamer prikkelarm
Bekijk de slaapkamer van je kind. Is dit een rustig, ontspannen omgeving met weinig prikkels of is dit een geweldige verzameling van stimulerende zaken? Het kan helpend zijn om de slaapkamer van je kind zo prikkelarm mogelijk te houden. Dit nodigt vaak meer uit tot slapen, dan een drukke, volle slaapkamer. Wellicht dat je kind hierin zelf ook kan meedenken! Wat vindt hij fijn?
Geef je kind opties en betrek hem
Geef je kind opties en laat hem meedenken in het proces. Soms kan bedtijd voelen als een straf die wordt opgelegd. Door je kind opties te geven en hem actief mee te laten denken in wat fijn kan zijn voor het slapen gaan, wordt het slaapritueel vaak meer positief!
Slaap Lekker Bosdieren
Praktische tips per leeftijdscategorie
Slaapproblemen komen vaak voor bij jonge kinderen en kunnen verschillende oorzaken hebben. Gelukkig kun je als ouder veel doen om je kind te helpen beter te slapen.
Peuters (1-3 jaar)
- Vaste bedtijdroutine: Doe elke avond dezelfde rustige activiteiten, zoals een boekje lezen of een knuffel geven.
- Duidelijke grenzen: Zeg vooraf dat het na één verhaaltje tijd is om te slapen. Wees duidelijk en reageer er iedere keer hetzelfde op als je kind steeds uit bed komt.
- Troost bij verlatingsangst: Laat een klein nachtlampje aan en geef je kind een knuffel of doekje dat ze troost.
Kleuters (4-6 jaar)
- Vermijd 'enge' prikkels: Lees geen spannende verhalen en kijk geen enge filmpjes vlak voor het slapen.
- Gebruik een slaaptrainer: Dit is een speciale klok die kan helpen bij kinderen die te vroeg wakker worden.
- Praat over nachtmerries: Leg uit dat enge dromen niet echt zijn. Bedenk samen een fijn slaapritueel om ontspannen in slaap te vallen.
Kinderen van 6 jaar en ouder
- Sluit de dag rustig af: Bespreek bijvoorbeeld samen hoe de dag was en eindig met iets positiefs.
- Schermvrije tijd voor bed: Zorg dat je kind voor het slapen niet meer achter een scherm zit. Het blauwe licht van schermen kan ervoor zorgen dat je kind moeilijker in slaap valt.
- Overdag bewegen: Zorg dat je kind overdag genoeg beweegt, binnen en buiten. Zo is hij ’s avonds moe genoeg om lekker te slapen.
Wat als niets lijkt te werken?
Ieder kind is verschillend en soms kan het zijn dat bovenstaande tips helaas na enige tijd niets uithalen. Het kan helpen om je kind uit zijn ‘systeem’ te halen en een nachtje te laten logeren bij bijvoorbeeld opa of oma. Ook kan een professional uitkomst bieden, bijvoorbeeld een slaapcoach. Als je peuter toch een hysterische aanval krijgt voordat hij of zij gaat slapen, probeer dan rustig te blijven en je kind te kalmeren. Ga bijvoorbeeld naast hem of haar zitten en stel geruststellende vragen. Met een beetje geduld en consistentie kun je ervoor zorgen dat je peuter toch een goede nachtrust krijgt.
Slaap is cruciaal voor de gezondheid en ontwikkeling van kinderen. Als ouder kan het frustrerend zijn als je peuter niet wil slapen, maar het is belangrijk om geduldig te blijven en te begrijpen dat elk kind anders is en verschillende slaapbehoeften heeft. Door een regelmatige bedtijd routine te volgen, een ontspannen omgeving te creëren en grenzen te stellen, kan je je kind helpen om beter te slapen. Zorg dat strijd en ‘gedoe’ rondom het slapen van je kind verleden tijd wordt. Verbeter het slapen, zodat jij ook weer een goede nachtrust krijgt.
