Een miskraam, gedefinieerd als het verlies van een zwangerschap vóór de 16e week, is een gebeurtenis die helaas relatief vaak voorkomt. Het is belangrijk om te weten dat bloedverlies in het begin van de zwangerschap niet altijd duidt op een miskraam. Ongeveer 20% van de vrouwen ervaart bloedverlies in het eerste trimester, maar slechts in de helft van deze gevallen leidt dit daadwerkelijk tot een miskraam. Dit betekent dat vroege miskramen frequent voorkomen; ongeveer 1 op de 10 zwangerschappen eindigt in een miskraam. In Nederland worden jaarlijks naar schatting 20.000 vrouwen geconfronteerd met een miskraam.
Kortdurend bloedverlies, ook wel spotting genoemd, dat 1-2 dagen aanhoudt, lijkt geen verhoogd risico op een miskraam met zich mee te brengen in vergelijking met zwangerschappen zonder enig bloedverlies. Soms kan bloedverlies ook worden veroorzaakt door een verhoogde doorbloeding van de baarmoedermond (cervix), wat kan leiden tot bloedingen na geslachtsgemeenschap of na hevige ontlasting. Een andere veelvoorkomende oorzaak van bloedverlies in het eerste trimester is een innestelingsbloeding, die ontstaat wanneer het embryo en de placenta zich innestelen in de baarmoederwand.
Minder vaak voorkomende, maar ernstigere oorzaken van bloedverlies vroeg in de zwangerschap zijn een buitenbaarmoederlijke zwangerschap (ook wel extra-uteriene graviditeit of EUG genoemd). Hierbij nestelt het vruchtje zich buiten de baarmoeder, meestal in de eileider. Risicofactoren voor een EUG zijn onder andere een eileiderontsteking, eerdere operaties aan de eileiders, of een zwangerschap met een nog aanwezig spiraaltje of na sterilisatie. Zeer zeldzame oorzaken van bloedverlies omvatten het afsterven van een tweelingvrucht of een bloeding in de baarmoeder naast het vruchtzakje.
Wanneer medische hulp inroepen?
Bij bloedverlies tijdens de zwangerschap is het altijd raadzaam om contact op te nemen met uw zorgverlener. Zij zullen de situatie beoordelen, de hoeveelheid bloedverlies uitvragen en mogelijke andere oorzaken onderzoeken. Vanaf 8 weken zwangerschap kan er een echo worden gemaakt om de situatie te beoordelen. Het is belangrijk te beseffen dat echoscopisch onderzoek de uitkomst van de zwangerschap niet beïnvloedt. Soms kan een kloppend hartje worden gezien, waarna de zwangerschap alsnog misgaat, of kan er via een echo worden vastgesteld dat het hartje niet meer klopt, terwijl er nog geen tekenen van een miskraam zijn. Dit laatste wordt een missed abortion genoemd.
Oorzaken van een Miskraam
De meest voorkomende oorzaak van een vroege miskraam is een aanlegstoornis van het embryo. Dit betekent dat er tijdens de bevruchting of vroege celdeling iets misgaat, waardoor het embryo niet verder kan groeien en het lichaam het afstoot. In de meeste gevallen betreft dit geen erfelijke afwijkingen en heeft het geen gevolgen voor een volgende zwangerschap. Een eerste miskraam is daarom doorgaans geen reden voor verder onderzoek. Pas na meerdere miskramen wordt nader onderzoek geadviseerd. In enkele gevallen kan een miskraam ook worden veroorzaakt door externe factoren zoals medicijngebruik of infectieziekten.
Hoewel de kans op een miskraam statistisch toeneemt met de leeftijd, is het belangrijk te benadrukken dat een miskraam niet wordt veroorzaakt door lichamelijke inspanning, sporten, vallen, vrijen of paardrijden. Een goed aangelegd embryo is goed beschermd in de baarmoeder. Een gezonde leefstijl, waaronder een gezond gewicht, voeding, niet roken en geen alcoholgebruik, wordt als belangrijk beschouwd. Het slikken van foliumzuur wordt aangeraden ter preventie van neurale buisdefecten, maar vermindert niet de kans op een miskraam.
Het Verloop van een Miskraam
Zwangerschapsverschijnselen zoals gespannen borsten en ochtendmisselijkheid kunnen afnemen in de periode voorafgaand aan een miskraam. Vervolgens treedt bloedverlies op, dat kan variëren van een paar druppels tot een forsere bloeding, soms met stolsels. Gelijktijdig ontstaat er krampende pijn in de baarmoeder, vergelijkbaar met hevige menstruatiepijn. Hiervoor kunnen pijnstillers worden ingenomen. De baarmoeder stoot de vruchtzak uit, wat leidt tot het plaatsvinden van de miskraam. Bij een zwangerschap van 12 tot 16 weken kan het bloedverlies ruimer zijn en de buikkrampen intenser. Na het volledig verlaten van het zwangerschapsweefsel neemt het bloedverlies af en verminderen de krampen.
Na een miskraam kan er nog ongeveer een week nabloeding optreden, vergelijkbaar met een menstruatie. Het is mogelijk om het verloren weefsel, indien gewenst, te begraven. Een zwangerschapstest kan tot zes weken na een miskraam positief blijven door achtergebleven zwangerschapshormonen.
Adviezen tijdens een Miskraam:
- Zorg voor voldoende maandverband.
- Paracetamol mag gebruikt worden bij pijn.
- Vermijd baden, geslachtsgemeenschap en tampons om infectiegevaar te voorkomen zolang er bloedverlies is.
- Een vergiet kan gebruikt worden om eventueel het kindje te bekijken tijdens het plassen, waarna het in een doorzichtig bakje met water kan worden gelegd.
Opties bij een Miskraam
Omdat een miskraam meestal wordt veroorzaakt door een aanlegstoornis, is behandeling om de miskraam ongedaan te maken niet mogelijk. Er zijn echter drie manieren waarop een miskraam kan verlopen, waaruit gekozen kan worden:
- Afwachten: De natuurlijke gang van zaken, waarbij de miskraam spontaan optreedt. Dit wordt vaak als de meest natuurlijke optie beschouwd en kan de kans op een toekomstige spontane zwangerschap licht vergroten.
- Medicatie: Het gebruik van medicijnen, zoals Misoprostol (Cytotec), om de miskraam op gang te brengen. Dit medicijn veroorzaakt samentrekkingen van de baarmoeder, wat leidt tot bloedverlies en krampen.
- Curettage: Een medische ingreep waarbij het zwangerschapsweefsel chirurgisch wordt verwijderd.
De keuze tussen deze opties is persoonlijk en wordt besproken met de zorgverlener. Een tussenoplossing, zoals eerst afwachten en bij uitblijven van resultaat alsnog kiezen voor medicatie of curettage, is ook mogelijk. Zorgverleners nemen over het algemeen een afwachtende houding aan.
Afwachten:
Veel vrouwen geven de voorkeur aan afwachten omdat het de natuurlijke gang van zaken is. Het kan echter emotioneel zwaar zijn door de onzekerheid. Er bestaat een kleine kans op een incomplete miskraam, waarbij niet al het weefsel wordt uitgestoten. In dat geval kan alsnog een curettage nodig zijn.
Medicatie (Misoprostol):
Misoprostol tabletten kunnen worden voorgeschreven door een gynaecoloog. Het medicijn veroorzaakt een krampende baarmoeder en vergelijkbaar bloedverlies en krampen als bij een spontane miskraam. Bij ongeveer 80% van de vrouwen lukt het hiermee de miskraam compleet te laten verlopen. Een echo na 10-14 dagen controleert of de miskraam compleet is. Zo niet, kan een nieuwe medicatiekuur of een curettage volgen.
Curettage:
Een curettage is een korte ingreep op de operatiekamer, meestal onder lichte narcose. De baarmoederholte wordt via de vagina schoongemaakt. Hoewel de ingreep doorgaans veilig is, zijn er risico's zoals verklevingen in de baarmoeder, die toekomstige zwangerschappen kunnen beïnvloeden, of een perforatie van de baarmoederwand. Een incomplete curettage, waarbij restweefsel achterblijft, kan medicatie of een tweede curettage vereisen.
Wanneer Medische Hulp Inroepen na een Miskraam of Curettage?
Het is belangrijk om direct contact op te nemen met de verloskundige in de volgende situaties:
- Hevig bloedverlies: Meer dan een forse menstruatie, met stolsels, en zeker bij symptomen als sterretjes zien of flauwvallen.
- Aanhoudende pijn en/of fors bloedverlies na een spontane miskraam of curettage kan wijzen op een incomplete miskraam.
- Temperatuurverhoging (boven 37,5°C) kan duiden op een infectie.
- Bij twijfel of ongerustheid.
Lichamelijk en Emotioneel Herstel
Het lichamelijk herstel na een miskraam of curettage verloopt meestal vlot. Gedurende één tot twee weken kan er nog wat bloedverlies of afscheiding zijn. Het wordt aangeraden om te wachten met geslachtsgemeenschap tot het bloedverlies gestopt is. Het lichaam is daarna doorgaans klaar voor een nieuwe zwangerschap, hoewel er medisch gezien geen noodzaak is om te wachten. De menstruatiecyclus hervat zich meestal na ongeveer zes weken.
Het emotioneel herstel na een miskraam kan complex zijn en is voor iedereen anders. Gevoelens van verdriet, schuldgevoel, ongeloof, boosheid en leegte zijn normaal. Het besef dat zwanger worden mogelijk is, kan hoop bieden. Schuldgevoelens zijn begrijpelijk, maar het is belangrijk te beseffen dat een miskraam zelden te voorkomen is door eigen toedoen. Het verwerkingsproces kan variëren in duur, van enkele maanden tot langer dan een jaar. Gun uzelf de tijd en ruimte die u nodig heeft voor dit proces.
Het Verschil tussen een Miskraam en Menstruatie
Het herkennen van een vroege miskraam, vooral als men niet wist dat men zwanger was, kan lastig zijn, omdat de symptomen kunnen lijken op een hevige menstruatie. Een positieve zwangerschapstest voorafgaand aan het bloedverlies is de meest zekere indicator van een miskraam. Indien er geen zwangerschapstest is gedaan, zijn er enkele subtiele verschillen:
- Bloedverlies en krampen: Bij een miskraam zijn bloedverlies en buikpijn vaak heviger en houden ze langer aan dan bij een normale menstruatie. Er kunnen ook bloedstolsels en stukjes weefsel (baarmoederslijmvlies) verloren gaan, wat bij een miskraam doorgaans duidelijker aanwezig is dan bij een menstruatie.
- Zwangerschapsverschijnselen: Symptomen zoals gespannen borsten of ochtendmisselijkheid kunnen vlak voor een miskraam afnemen.
- Duur: Een miskraam kan langer duren dan een normale menstruatie, soms wel twee weken of langer, totdat alle weefsel is afgestoten.
Bij twijfel, hevige pijn, overmatig bloedverlies (meer dan een uur een tampon/maandverband wisselen), koorts, duizeligheid of algemene ongerustheid is het altijd verstandig om contact op te nemen met de huisarts of verloskundige.
Wanneer naar de Dokter?
Neem contact op met de huisarts of verloskundige als:
- De pijn of het bloedverlies langer dan 6 weken aanhoudt.
- U elk uur een tampon of maandverband moet verwisselen vanwege doorlekken.
- U twijfelt of ongerust bent.
De arts kan een lichamelijk onderzoek uitvoeren, een echografie maken om de baarmoeder te controleren, en een bloedtest doen om het hCG-gehalte te meten.
Omgaan met Gevoelens na een Miskraam
De emotionele reactie op een miskraam kan variëren van teleurstelling en verdriet tot opluchting, afhankelijk van de gewenste zwangerschap. Alle gevoelens zijn valide. Het is belangrijk om uzelf de ruimte te geven om deze emoties te verwerken. Informatie en steun van partners, familie, vrienden of zorgverleners kunnen hierbij helpen.
Stil lijden na een miskraam | Cassandra Blomberg | TEDxSDMesaCollege
Vervolg na een Miskraam
Na een miskraam is het mogelijk om direct opnieuw zwanger te worden zodra de menstruatiecyclus zich herstelt. Emotioneel kan dit echter meer tijd vergen. Bij herhaalde miskramen (twee of meer) kan een verwijzing naar een gynaecoloog voor verder onderzoek worden overwogen.