Het is een veelvoorkomende zorg bij kersverse moeders: "Krijgt mijn baby wel genoeg binnen?" Deze onzekerheid over de melkproductie kan leiden tot stress, wat paradoxaal genoeg de productie juist kan belemmeren. Gelukkig zijn er diverse oorzaken en oplossingen te vinden voor een verminderde melkproductie. Het begrijpen van het vraag- en aanbodsysteem van borstvoeding is hierbij essentieel.
Factoren die Melkproductie Beïnvloeden
Verschillende elementen kunnen bijdragen aan een verminderde melkproductie. Het is belangrijk om deze te herkennen om effectieve stappen te kunnen ondernemen.
Problemen bij het Aanleggen en Drinken
Een baby die slecht aanhapt aan de borst, kan de stimulatie van de melkproductie verminderen en leiden tot pijnlijke tepels. Soms is een te kort tongriempje de oorzaak. Een mogelijke oplossing is het aanpassen van de voedingshouding voor een efficiëntere drinktechniek, of tijdelijk gebruikmaken van een tepelhoedje. Echter, een tepelhoedje kan op den duur ook de melkproductie verminderen door minder huid-op-huidcontact.
Als de baby niet actief en effectief drinkt, wordt de borst niet goed leeggedronken. Dit geeft het lichaam het signaal dat er minder melk nodig is. Dit kan komen door een verkeerde drinktechniek of, in zeldzame gevallen, door te weinig melkklierweefsel.
Voedingspatroon en Frequentie
Hoewel voeden op verzoek wordt aanbevolen, kan een onregelmatig voedingspatroon, bijvoorbeeld door een slapende baby of periodes waarin borstvoeding niet mogelijk is, de melkproductie negatief beïnvloeden. Het is dan belangrijk om de baby vaker aan te leggen om de productie weer te stimuleren. Het volgen van een strikt schema kan het vraag- en aanbodsysteem verstoren.
Baby's hebben de neiging om vaak te willen drinken; acht tot twaalf keer per 24 uur is niet ongewoon. Dit is een natuurlijk proces dat de melkproductie stimuleert. Hoe vaker de baby drinkt, hoe meer melk er wordt aangemaakt. Dit geldt met name in de eerste weken, wanneer de aanmaak van hormoonreceptoren wordt gestimuleerd.
Invloed van Externe Factoren
Stress en spanning kunnen de productie van moedermelk aanzienlijk verminderen door de vrijgave van cortisol. Voldoende rust, slaap en het overdragen van voedingen aan een partner kunnen hierbij helpen. Borstvoeding moet niet alleen prettig zijn voor de baby, maar ook voor de moeder.
Het moment van de dag kan ook een rol spelen; veel moeders hebben 's ochtends meer melk dan 's avonds. Afkolven na de ochtendvoeding kan helpen om een reserve op te bouwen.
Het geven van bijvoeding, anders dan afgekolfde moedermelk, kan het op gang komen van de melkproductie belemmeren, omdat de baby hierdoor minder aan de borst drinkt.
Het gebruik van fopspenen kan de zuigbehoefte van de baby bevredigen, waardoor deze minder tijd aan de borst doorbrengt of voedingen uitstelt. Dit kan de melkproductie terug laten lopen.
Medicatie, zoals bepaalde hormonale anticonceptiepillen, kan de melkproductie verminderen. Overleg hierover altijd met een arts of apotheker. Niet-hormonale anticonceptiemethoden hebben deze invloed niet.
Overmatig gebruik van cafeïne, alcohol en nicotine kan het toeschietreflex negatief beïnvloeden, wat resulteert in minder melkproductie.
Medische factoren zoals buitensporig bloedverlies na de bevalling, achtergebleven placentafragmenten, hormonale stoornissen (zoals PCOS, diabetes, schildklieraandoeningen), micromastie (onvoldoende melkklierweefsel), of voorgaande borstoperaties kunnen ook leiden tot een lage melkproductie.
Bepaalde kruiden, zoals salie, munt, kervel, zoethout en peterselie, kunnen de melkaanmaak remmen, hoewel ze veilig gebruikt kunnen worden bij het koken.
Hoe de Melkproductie te Beoordelen
Het beoordelen of een baby voldoende melk binnenkrijgt, kan uitdagend zijn, aangezien je niet direct kunt zien hoeveel de baby drinkt. Er zijn echter duidelijke indicatoren:
Indicatoren van Voldoende Melkproductie
- Gewichtstoename: Na een normaal gewichtsverlies in de eerste dagen, zou de baby gemiddeld 180 tot 320 gram per week moeten aankomen gedurende de eerste twee maanden. Na twee weken zou de baby weer op zijn geboortegewicht moeten zijn.
- Luiers: Na de kraamweek moeten plasluiers geur- en kleurloos zijn. Dagelijks meerdere luiers met mosterdgele, zachte tot vloeibare ontlasting duiden op voldoende voeding.
Signalen van Onvoldoende Melkproductie
- Onvoldoende gewichtstoename: Significante gewichtsafname na de geboorte (meer dan 7-10%) of het uitblijven van gewichtstoename na dag vijf tot zes.
- Onvoldoende natte of vieze luiers: Minder plas- en poepluiers dan verwacht, of de inhoud ervan wordt minder.
- Uitdroging: Donkergekleurde urine, droge mond, geelzucht, lusteloosheid of weigeren te drinken.
Oplossingen en Stimulatie van Melkproductie
Er zijn diverse strategieën om de melkproductie te verhogen en te behouden. Het principe van vraag en aanbod staat hierbij centraal.
Stimulatie door Aanleggen en Kolven
Vaak aanleggen, op verzoek van de baby, is de meest effectieve manier om de melkproductie te stimuleren. Dit bootst het natuurlijke gedrag van baby's na en activeert het vraag- en aanbodsysteem.
Kolven direct na het aanleggen of op vaste tijden kan de melkproductie extra stimuleren. Gebruik een dubbele elektrische borstkolf, bij voorkeur met initiatietechnologie, om de melkproductie efficiënter te verhogen. Zorg ervoor dat de kolfschelp goed past om pijn en irritatie te voorkomen.
Borstcompressie tijdens het voeden of kolven kan helpen de melkstroom te vergroten wanneer de baby zuigt maar niet slikt, of om meer melk af te kolven. Dit houdt in dat je de borst zachtjes samendrukt om de melk beter te laten stromen.
Clusterkolven of powerkolven, waarbij je gedurende een uur met korte pauzes intensief kolft, kan de melkproductie nabootsen van een regeldag van een baby en zo de productie verhogen.
Wisselvoeden, waarbij je meerdere keren per voeding van borst wisselt zodra de baby gaat sabbelen, stimuleert beide borsten.
Leefstijl en Welzijn
Zorg voor rust en ontspanning. Stress remt de toeschietreflex. Huid-op-huidcontact met je baby, rustige muziek of een warm bad kunnen hierbij helpen.
Een gezond en gevarieerd dieet is belangrijk. Hoewel er geen wetenschappelijk bewezen 'melkstimulerende' voedingsmiddelen zijn, is een goede voeding essentieel voor je algehele conditie.
Voldoende hydratatie is cruciaal, aangezien moedermelk voor 88% uit water bestaat.
Professionele Hulp en Hulpmiddelen
Bij twijfels of zorgen is het raadzaam contact op te nemen met een lactatiekundige. Zij kan de oorzaak vaststellen en een persoonlijk plan opstellen.
In sommige gevallen kan medicatie zoals Syntocinonspray (voor de toeschietreflex) of Domperidon (verhoogt prolactine) worden voorgeschreven door een arts.
Het huren van een professionele borstkolf, zoals de Medela Symphony, kan helpen de melkproductie goed op te starten en te onderhouden. Vaak wordt dit (gedeeltelijk) vergoed door de verzekering.
Relacteren, het opnieuw op gang brengen van de melkproductie na een stop, is mogelijk met een combinatie van veelvuldig aanleggen, medicatie en professionele begeleiding.
Misvattingen over Melkproductie
Het is belangrijk om enkele veelvoorkomende misvattingen te ontkrachten:
- Vaak willen drinken is normaal gedrag van een baby en geen teken van te weinig melk.
- Een baby die de borst gebruikt als speen of korte voedingsbeurten heeft, is geen indicatie van een lage productie.
- Borsten die zachter aanvoelen, minder lekken, of het vermogen om weinig melk af te kolven, betekenen niet per se dat er te weinig melk is.
- Kleine borsten sluiten een voldoende melkproductie niet uit.
Het is cruciaal om te onthouden dat slechts een klein percentage van de moeders fysiek niet in staat is om melk te produceren. Bij de meeste moeders is de productie te beïnvloeden door de juiste aanpak en ondersteuning.