Het moment dat de bevalling begint, blijft vaak een verrassing. Vanaf 37 weken zwangerschap wordt een geboorte beschouwd als binnen de gezonde termijn. Desondanks bevalt slechts 3-4% van de vrouwen precies op de uitgerekende datum, en 70% van de vrouwen gaat hier overheen.
Wanneer je de uitgerekende datum voorbij bent, zal de verloskundige tijdens het spreekuur de beschikbare opties met je bespreken, mocht de bevalling nog niet spontaan op gang komen.
De Voorbereiding van het Lichaam op de Bevalling
Aan het einde van de zwangerschap begint het lichaam zich voor te bereiden op de bevalling. Dit proces kan worden gezien als een vorm van oefening. De spieren van de baarmoeder, die essentieel zijn voor de weeën tijdens de bevalling, beginnen met samentrekkingen. In deze fase zijn deze samentrekkingen nog onsamenhangend en onregelmatig.
Naarmate de bevalling nadert, wordt de baarmoeder gevoeliger voor druk en aanraking. De samentrekkingen, ook wel contracties genoemd, kunnen in de laatste dagen sterker worden en overgaan in voorweeën of oefenweeën. Deze oefenweeën helpen de baarmoedermond zich voor te bereiden. Dit kan gepaard gaan met een zwaar gevoel in de onderbuik en onderrug, en sommige vrouwen ervaren dit als pijnlijk. Soms is er een trage, regelmatige cadans te bespeuren, bijvoorbeeld een kramp om het half uur of kwartier. Het is dan ook begrijpelijk dat je je afvraagt: "Is dit het nu?" of "Is de bevalling begonnen?". Het kan teleurstellend zijn als de verloskundige deze hoop niet kan bevestigen, aangezien de eigenlijke geboorte nog dagen op zich kan laten wachten.
Het is belangrijk om te beseffen dat deze periode van lichamelijke voorbereiding en oefening een cruciale functie heeft, ook al betekent het niet dat de bevalling is begonnen. Dit "voorwerk" is niet voor niets en zal later voordelen bieden.
Voor sommige vrouwen blijven de veranderingen aan het einde van de zwangerschap vrijwel onopgemerkt.
De Weeën: Het Signaal van de Bevalling
De meeste bevallingen (ongeveer 90%) beginnen met weeënactiviteit van de baarmoeder. Weeën zijn krachtige, ritmische samentrekkingen van de baarmoeder. Ze zorgen ervoor dat de baby dieper in het bekken wordt geduwd en er druk ontstaat op de baarmoedermond. De baarmoedermond, die aan de baarmoeder vastzit, kan worden vergeleken met een ballon. Door de toenemende druk wordt de baarmoedermond eerst zachter en korter, waarna deze zich begint te openen. Dit proces van openen wordt ontsluiting genoemd.
In het begin zijn deze weeën nog kort, onregelmatig en minder pijnlijk. Dit worden voorweeën genoemd en ze helpen de baarmoedermond soepeler en "rijper" te maken. In deze fase kun je vaak nog doorgaan met je dagelijkse activiteiten. Wanneer de weeën sterker en regelmatiger worden, meer pijn gaan doen, en de baarmoedermond begint te ontsluiten, is de echte bevalling begonnen.
Een eerste bevalling duurt gemiddeld 12 tot 16 uur, gerekend vanaf het moment dat de weeën elke 3 tot 5 minuten optreden.
De Vliezen en het Vruchtwater: Een Alternatief Begin
Eén op de tien bevallingen begint niet met weeën, maar met het breken van de vliezen. De vliezen en het vruchtwater hebben de baby gedurende de zwangerschap beschermd.
Het breken van de vliezen herken je aan vochtverlies. Dit is vaak niet eenmalig een grote hoeveelheid, zoals soms in films wordt weergegeven, maar eerder een continu verlies van kleine beetjes vocht. Het kan ook gebeuren dat de vliezen pas later in het bevallingsproces scheuren.
Na het breken van de vliezen komen de weeën meestal binnen 24 uur op gang. Het kan echter ook langer duren voordat de bevalling begint. Zolang de controles van moeder en kind goed zijn, is het verantwoord om te wachten op de spontane start van de bevalling. Veel vrouwen ervaren spontane weeën binnen 48 uur na het breken van de vliezen.
In Nederland geldt dat als de vliezen gebroken zijn, de verloskundige je na 24 uur overdraagt aan de gynaecoloog. De bevalling zal dan plaatsvinden in het ziekenhuis.
Tips ter Ontspanning en Stressvermindering tijdens de Bevalling
Het is belangrijk om zo ontspannen mogelijk te zijn tijdens de bevalling. Het lichaam maakt namelijk zelf pijnstillers aan, genaamd endorfine, als reactie op pijn. Ontspanning is hierbij cruciaal, want angst en spanning kunnen de aanmaak van endorfine belemmeren.
Je Lichaam en Pijnstilling
Wist je dat je lichaam direct reageert op pijn door zelf pijnstillende stoffen, zoals endorfine, aan te maken? Dit helpt de pijn te verzachten. Ontspanning is dus van groot belang. Als je erg gespannen of angstig bent, kan dit de aanmaak van endorfine belemmeren. Het is daarom essentieel om zo ontspannen en comfortabel mogelijk te zijn tijdens de bevalling. Gelukkig heb je hier zelf invloed op! Denk aan activiteiten die jou helpen ontspannen, zoals een warm bad, een massage, of bemoedigende woorden van je partner en naasten.
Een goede ontspanning tijdens de weeën kan ervoor zorgen dat de bevalling beter doorzet en vlotter en prettiger verloopt. Er zijn verschillende manieren om met de pijn om te gaan en zo ontspannen en comfortabel mogelijk te blijven:
- Meet de weeën: Gebruik een klok of horloge om de frequentie en duur van de weeën bij te houden. Er zijn ook handige mobiele apps beschikbaar. Meet de frequentie door te tellen van het begin van de ene wee tot het begin van de volgende.
- Rust bij onregelmatige weeën: Als de tussentijd tussen de weeën onregelmatig is en ze nog kort duren (minder dan 50 seconden), is het verstandig om zoveel mogelijk te rusten om krachten te sparen.
- Warmte: Een warm bad, een douche of een warme kruik op de buik kan zeer heilzaam zijn. Dit helpt de buik te ontspannen. Vaak nemen de weeën hierdoor af of zetten ze juist door.
- Afleiding en slaap: Probeer te slapen als het avond is, of ga overdag door met dagelijkse bezigheden. Zoek afleiding, want de bevalling kan nog dagen op zich laten wachten. Koester de gedachte dat de voorbereidingen volop bezig zijn.
- Voorbereiding: Bereid je goed voor op wat er komen gaat.
- Communicatie: Bel de verloskundige bij ongerustheid of vragen. Wees eerlijk tegen de mensen om je heen als je je onrustig of geïrriteerd voelt.
- Creëer een rustige sfeer: Zet ontspannende muziek op, dim het licht, sluit eventueel de gordijnen en zet de telefoon uit.
- Eet en drink normaal: Zorg voor voldoende voeding en vochtinname.
- Ga naar het toilet: Maak je geen zorgen om naar het toilet te gaan.
De Rol van Hormonen
De bevalling wordt mede op gang gebracht door veranderingen in de hormoonhuishouding. Stoffen zoals oxytocine spelen een rol bij het opwekken van weeën en het soepel maken van de baarmoedermond. Tijdens de weeën en de bevalling produceren de hersenen een morfine-achtige stof die fungeert als een natuurlijke pijnstiller, waardoor de contracties draaglijk worden.
De grootste tegenstander van endorfine is adrenaline. Adrenaline wordt door het lichaam aangemaakt als reactie op angst, spanning en verzet. Dit kan leiden tot een verhoogde pijnbeleving en minder effectieve of langzamere weeën. Probeer de aanmaak van adrenaline zoveel mogelijk te vermijden door een rustige en veilige omgeving te creëren.
Veelgestelde Vragen over het Begin van de Bevalling
Hieronder vind je antwoorden op veelgestelde vragen over wanneer je de verloskundige moet bellen:
Eerste Kindje
Bel de verloskundige wanneer je een uur lang, om de 3 à 4 minuten, pijnlijke weeën hebt die ongeveer 60 seconden duren.
Volgende Kindje
Bel je verloskundige als je om de 5 minuten pijnlijke weeën hebt. Houd je altijd aan de individuele afspraken die je verloskundige met jou heeft gemaakt.
Wisselende Weeën
Zijn de weeën nog wisselend in duur en/of frequentie? Wacht dan nog even af. Houd je altijd aan de individuele afspraken die je verloskundige met jou heeft gemaakt.
Ziekenhuisopname en Ontslag
Als alles goed gaat, mag je enkele uren na de geboorte van je baby naar huis. Dit gebeurt altijd in overleg met je arts. Het is belangrijk dat moeder, partner en kind zoveel mogelijk bij elkaar kunnen blijven, indien de zorg dit toelaat.
In geval van een medische opname van moeder of baby zijn alle faciliteiten en zorg geregeld. Als je als moeder in het ziekenhuis wilt verblijven terwijl je baby om medische redenen wordt opgenomen, kunnen hier kosten aan verbonden zijn. Deze verblijfskosten worden in rekening gebracht bij je zorgverzekeraar (rooming-in op de kinderafdeling).
Wanneer je niet (meer) bent opgenomen in het ziekenhuis, maar wel bij je kind wilt overnachten, is dit soms mogelijk. Je ontslag kan, afhankelijk van het verloop van de zwangerschap en de situatie rondom de bevalling, ook 's avonds of 's nachts plaatsvinden.
Bel je kraamzorgorganisatie zodra je weet dat je het ziekenhuis mag verlaten. Als je om medische redenen in Isala bent bevallen, bespreekt de arts en/of verpleegkundige je ontslag met je. Er wordt gestreefd naar ontslag vóór 10.00 uur 's ochtends. De verpleegkundige zal je ontslagpapieren meegeven voor je verloskundige. Zes weken na de bevalling kan er een nacontrole plaatsvinden bij je eigen gynaecoloog, huisarts of verloskundige.
Praktische Voorbereidingen voor Thuisbevalling
Vanaf de 37e zwangerschapsweek mag de bevalling thuis plaatsvinden. Zorg ervoor dat het bed op klossen staat, zodat de verloskundige en kraamverzorgster een goede werkhouding kunnen aannemen. Zet het "vluchtkoffertje" klaar en oefen vooraf een paar keer het plaatsen van de autostoel in de auto. Vergeet de mobiele telefoon en oplader niet.
Eerste Contact en Aanleggen
Als alles goed gaat, wordt de baby direct op de buik van de moeder gelegd (huid op huid). Indien de kinderarts de baby wil onderzoeken, gebeurt dit, indien mogelijk, op de kamer of anders in de opvangruimte naast de verloskamer. Het aanleggen van de baby vindt plaats kort na de geboorte.