Borstvoeding wordt algemeen beschouwd als de meest optimale voeding voor een baby. De samenstelling van moedermelk is dynamisch en past zich dagelijks aan de specifieke behoeften van het kind aan. Daarnaast biedt borstvoeding bescherming tegen ziekten en ondersteunt het het herstel van de moeder na de bevalling. Hoewel borstvoeding vele voordelen biedt, kan het in het begin een uitdaging zijn en enige gewenning vergen.
Hoe Werkt Borstvoeding?
Direct na de geboorte is de baby meestal alert en toont hij sterke zuigreflexen. In dit eerste uur zal de baby actief op zoek gaan naar voedsel. Wanneer de baby in de buurt van de borst wordt gelegd, zal hij, soms met enige hulp, de tepel en tepelhof vinden en automatisch beginnen met zuigen.
Dit vroege aanleggen stimuleert de productie van belangrijke hormonen. Terwijl de baby het eerste colostrum (moedermelk in de eerste dagen) drinkt, wordt er nieuwe melk aangemaakt en stuwt oxytocine de rest van het colostrum naar de melkopslagplaatsen. De baby past zijn zuiggedrag hier automatisch op aan: eerst korte, snelle zuigbewegingen om de oxytocineproductie te stimuleren en de toeschietreflex op gang te brengen, gevolgd door langere, diepe zuigbewegingen om de melk uit de reservoirs te drinken. Deze langzame, diepe zuigbewegingen stimuleren op hun beurt de aanmaak van prolactine, wat essentieel is voor een continue melkproductie.
Tijdens het drinken neemt de baby pauzes, wat een normaal drinkpatroon is. Dit zorgt ervoor dat de melkopslagplaatsen zich opnieuw kunnen vullen met melk. Dit patroon is instinctief het meest energiezuinig voor de baby.
Stimuleren van Melkproductie
Om de melkproductie te optimaliseren, is het belangrijk om voortdurend signalen te geven dat de productie verhoogd mag worden. Sommige baby's geven zelf duidelijk aan wanneer ze honger hebben. Indien de baby zich niet regelmatig meldt, is het raadzaam om overdag elke twee uur de baby wakker te maken en aan te leggen.
Als het aanleggen niet direct lukt, kan handmatig kolven en het colostrum met een lepeltje aan de baby geven, helpen de prolactineproductie te stimuleren en daarmee de melkproductie te verhogen. De kleine hoeveelheden colostrum zijn voor de baby in de eerste dagen ruim voldoende, mits frequent genoeg gegeven.
De Eerste Dagen en Stuwing
Na enkele dagen, meestal rond de vierde dag bij een eerste kindje, begint het melkproductiesysteem effectiever te werken. Moeders merken dit vaak aan grotere, gespannen borsten, wat bekend staat als stuwing. Stuwing is een positief teken dat de melkproductie goed op gang komt. Sommige vrouwen ervaren dit slechts kortdurend, terwijl anderen er minder last van hebben doordat de baby de productie goed bijhoudt met het leegdrinken van de borsten.
Het Ontwikkelen van een Borstvoedingsschema
Na de stuwing ontstaat er vaak een rustiger borstvoedingsschema. Voeden op verzoek blijft belangrijk, maar als de baby zich niet meldt, kan een voeding na ongeveer vier uur worden gegeven. Het aantal voedingen per 24 uur kan dalen van 10-12 naar ongeveer 7.
Regeldagen: Het Principe van Vraag en Aanbod
Het principe van vraag en aanbod zorgt gedurende de borstvoedingsperiode voor aanpassingen. Ongeveer twee weken na de bevalling, en ook na zes weken, drie en zes maanden, kunnen zogenaamde regeldagen optreden. Dit zijn periodes waarin de melkproductie tijdelijk niet voldoende lijkt te zijn voor de vraag van de baby. De baby zal dan vaker en langer willen drinken en kan onrustig zijn.
Tijdens regeldagen is voeden op verzoek cruciaal. Zelfs als de baby na een uur weer wil drinken, is het belangrijk om aan te leggen. Dit vele aanleggen stuurt krachtige signalen naar het lichaam om de prolactine- en melkproductie te verhogen. Hoewel deze dagen energie kunnen kosten, herstelt het evenwicht tussen melkproductie en -behoefte zich meestal binnen twee dagen. Het is belangrijk om in deze periode voldoende rust te nemen, te eten en te drinken, aangezien dit voorwaarden zijn voor een goede melkproductie. Na ongeveer 20-25 minuten drinken heeft de baby het grootste deel van de melk uit de borst gedronken.
Stappenplan Borstvoeding: Aanleggen van je Kindje
Succesvol aanleggen vormt de basis voor een goede borstvoedingservaring. Het proces begint met het creëren van nabijheid tussen moeder en kind, waarbij geuren en huidcontact belangrijk zijn.
Goede Hygiëne
Hygiëne is essentieel om infecties te voorkomen. Was voor elke voeding grondig de handen, vooral na het verschonen van de baby. Gebruik voor het reinigen van de borsten en tepels alleen water, en vermijd geparfumeerde crèmes, aangezien de natuurlijke geur van de moeder belangrijk is voor de baby.
Een Comfortabele Houding
Een comfortabele houding, zowel voor de moeder als de baby, is cruciaal. Zeker voor moeders die voor het eerst borstvoeding geven, is overzicht belangrijk. Een zijligging wordt vaak als de meest comfortabele en ontspannen houding ervaren na de bevalling. Gebruik kussens ter ondersteuning.
Houding van de Baby
De baby moet met de buik tegen de buik van de moeder liggen, zodat het hoofdje niet gedraaid hoeft te worden om de tepel te bereiken. De rug en het hoofd van de baby vormen een rechte lijn. De arm van de moeder die aan de zijde van de baby ligt, wordt om de baby heen geslagen, met de elleboogplooi ondersteunend aan het hoofdje van de baby.
Het Aanleggen van de Baby
De baby wordt met de neus ter hoogte van de tepel aangelegd. Met de andere hand wordt de borst vastgepakt, niet te dicht bij de tepel om de melkreservoirs niet te dicht te drukken. De tepel wordt zachtjes over de wang en lippen van de baby gestreken om de zoekreflex te activeren. De baby opent de mond wijd, waarbij niet alleen de tepel, maar ook een groot deel van de tepelhof in de mond wordt genomen.
Om de baby goed aan te leggen, wordt de baby met een rustige beweging naar de borst gebracht, zodat de baby zelf kan happen. De tepel wordt tegen het gehemelte van de baby gevoeld, wat de zuigreflex activeert. Bij een goede aanleg krullen de lippen van de baby naar buiten, en de tong glijdt over de borst. Het neusje van de baby hoeft niet vrij gehouden te worden als de baby met de buik tegen de moeder aan ligt.
Vacuüm en het Verwijderen van de Borst
Een goed aangelegde baby creëert een vacuüm, wat helpt om lucht mee-zuigen te voorkomen. Dit vacuüm kan ook krampjes verminderen. Om de baby van de borst te halen, moet eerst het vacuüm verbroken worden om trekken aan de tepel te voorkomen.
Goed Aanleggen: Belangrijk voor Moeder en Kind
De eerste seconden van het aanleggen kunnen pijnlijk zijn, maar dit gevoel zou moeten verdwijnen als de baby correct is aangelegd. Goed aanleggen voorkomt tepelkloven, doordat de tepel niet tegen het harde gehemelte van de baby schuurt. Als het aanleggen pijnlijk blijft, of als de baby de tepel niet goed in de mond heeft, is het beter de baby opnieuw aan te leggen.
Borstvoedingsvoorlichting en Begeleiding
Voor meer informatie, begeleiding of het huren van een kolf, kan contact worden opgenomen met lactatiekundigen of borstvoedingsorganisaties. Het volgen van borstvoedingsvoorlichting kan zeer nuttig zijn.
Anatomie en Werking van de Borsten
Borsten bestaan uit melkliertjes, vetweefsel en bindweefsel. De grootte en vorm van de borsten worden bepaald door vet- en bindweefsel, niet door de melkkliertjes, en hebben dus geen invloed op de hoeveelheid of kwaliteit van de moedermelk. De melkkliertjes monden uit in de tepel, omringd door de tepelhof. Op de tepelhof bevinden zich kliertjes die vet afscheiden ter bescherming. Spieren rond de melkkliertjes stuwen de melk naar de tepel.
Borsten tijdens de Zwangerschap
Tijdens de zwangerschap nemen het aantal en de grootte van de melkkliertjes toe, wat resulteert in grotere borsten. De tepel wordt groter en komt meer rechtop te staan, en de tepelhof wordt donkerder van kleur. Vanaf de zwangerschap wordt al colostrum geproduceerd, de eerste melk die de baby na de geboorte ontvangt.
Hormonen bij Borstvoeding
Twee hormonen spelen een cruciale rol bij borstvoeding:
- Prolactine: Dit hormoon wordt na de bevalling aangemaakt en stimuleert de melkproductie. Hoe meer prolactine, hoe meer melk er wordt geproduceerd.
- Oxytocine: Dit hormoon zorgt voor het samentrekken van de spieren rond de melkkliertjes, waardoor de melk naar de tepels wordt gestuwd (de toeschietreflex). De aanmaak van oxytocine kan psychisch beïnvloed worden door stress of angst, wat de toeschietreflex kan belemmeren. Oxytocine speelt ook een rol bij de weeën tijdens de bevalling en het samentrekken van de baarmoeder na de bevalling, wat helpt bij herstel en bloedverliesbeperking. Bovendien draagt oxytocine bij aan gevoelens van verbondenheid en ontspanning.
Zowel prolactine als oxytocine worden gestimuleerd door het zuigen aan de borst of door kolven. Prolactineproductie bereikt een piek ongeveer een half uur na een voeding. Regelmatige stimulatie binnen drie uur na een voeding verhoogt de prolactine- en melkproductie. Na vier uur zonder stimulatie kan een remmende stof (PIF) de productie verminderen. Dit systeem zorgt voor een natuurlijk evenwicht in de melkproductie.
Veelgestelde Vragen over Borstvoeding
Borstvoeding is een natuurlijke en aangepaste voeding voor baby's, altijd klaar voor gebruik, gratis en milieuvriendelijk. Het verkleint de kans op maag- en darminfecties, infectieziektes en allergische aandoeningen.
Vroeger werd geadviseerd om na elke voeding de borst leeg te kolven om stagnatie en mastitis te voorkomen. Tegenwoordig wordt dit echter niet meer algemeen aangeraden, omdat overmatig kolven juist een provocerende factor kan zijn voor deze aandoeningen. Het principe van vraag en aanbod, waarbij de baby de benodigde hoeveelheid melk drinkt, is leidend. Als de baby meer drinkt, stimuleert dit de productie voor de volgende voeding. Als er melk achterblijft, wordt de productie minder actief. Frequente en langdurige aanleg stimuleert de melkproductie het meest effectief. Extra stimulatie naast de zuigingen van de baby is doorgaans niet nodig wanneer de borstvoeding correct is ingesteld.
Hoe produceert een vrouwenlichaam melk?
Verschil tussen Flesvoeding en Borstvoeding
Hoewel fabrikanten van kunstvoeding de samenstelling van moedermelk proberen te benaderen, is het exact kopiëren ervan niet mogelijk. Moedermelk is specifiek afgestemd op de ontwikkeling en behoeften van de baby, en varieert zelfs in smaak afhankelijk van de voeding van de moeder. Kunstvoeding heeft een constante samenstelling en ontwikkelt niet mee met de behoeften van het kind. Bovendien bevat borstvoeding antistoffen en andere lichaamseigen stoffen die het immuunsysteem van de baby stimuleren en beschermen tegen infecties, welke niet in flesvoeding kunnen worden nagebootst.
Welke Flesvoeding Kiezen?
Alle in Nederland verkochte flesvoedingen zijn goedgekeurd. Voor pasgeborenen wordt altijd volledige zuigelingenvoeding 1 gebruikt. Voedingen met nummer 2 en 3 zijn voor oudere kindjes en mogen de eerste zes maanden niet gebruikt worden. Speciale voedingen, zoals voor hongerige kindjes of tegen krampjes, zijn meestal niet noodzakelijk, tenzij specifiek geadviseerd door een professional.
Flessen en Spenen voor Kunstvoeding
De keuze voor flessen en spenen kan variëren. Het is aan te raden te beginnen met een fles met een langzame speen om te voorkomen dat de voeding te snel stroomt en de zuigbehoefte van de baby te bevredigen. Het kan even duren voordat de juiste combinatie is gevonden.
Het Klaarmaken van Flesvoeding
Hygiëne is cruciaal bij het klaarmaken van flesvoeding. Gebruik koud kraanwater en verwarm de voeding tot drinktemperatuur. Het opwarmen kan in een flessenwarmer, pannetje met warm water of, met inachtneming van de juiste wattage en tijd, in de magnetron.
Flessen en spenen moeten voor het eerste gebruik worden uitgekookt. Daarna is dagelijks uitkoken gedurende de eerste drie maanden aan te raden. Na deze periode volstaat het schoonwassen na elke voeding.
De keuze voor borstvoeding of kunstvoeding is een belangrijke beslissing. De praktijk stimuleert borstvoeding, maar respecteert de keuzevrijheid van ouders. Voorlichting en ondersteuning zijn beschikbaar voor alle keuzes.
tags: #route #melk #uitdrijving #borstvoeding